U bent hier: taalunieversum » taaladvies

Tijdens zijn vakantie in België nam de Heer tot zich (...)

Antwoord

De zin kán betekenen dat 'de Heer' in België met vakantie was, maar het woord zijn kan ook betrekking hebben op iemand anders, in casu de overledene. Die laatste interpretatie ligt natuurlijk voor de hand.

Maar de zin is dubbelzinnig en kan daarom beter vermeden worden. De 'foute' en nogal lachwekkende interpretatie is immers mogelijk.

Toelichting

Een bezittelijk voornaamwoord in een bijwoordelijke bepaling hoeft niet naar dezelfde persoon te verwijzen als het onderwerp van de zin, maar het is wel mogelijk. Vergelijk:

(1) Tijdens zijn verblijf in het ziekenhuis nam vader de boekhouding over.

(2) Tijdens zijn verblijf in het ziekenhuis nam vader heel wat medicijnen in.

In beide zinnen kan zijn betrekking hebben op vader of op een andere persoon, in casu de zoon. In zin (1) ligt het echter voor de hand te veronderstellen dat zijn niet op de vader maar op de zoon slaat, terwijl in zin (2) het juist voor de hand ligt aan te nemen dat zijn op vader zelf slaat.

Ook een vervolg van de zin maakt het niet noodzakelijk dat het bezittelijk voornaamwoord en het onderwerp op dezelfde persoon betrekking hebben. Bijvoorbeeld:

(3) Tijdens haar verblijf in het ziekenhuis nam de arts Eline vaak bij zich op schoot.

In zin (3) kan haar betrekking hebben op de arts, maar meer voor de hand ligt het te veronderstellen dat haar op Eline slaat.

Normaal gesproken komen zinnen als (1), (2) en (3) voor in een context waarin al sprake is geweest van de persoon waarop de woorden zijn of haar in de bijwoordelijke bepaling betrekking hebben. Die context zorgt er normaliter voor dat er van dubbelzinnigheid geen sprake is. De zin uit een overlijdensadvertentie die in de vraag aan de orde is, is daarvan in zekere zin afwijkend. De overledene wordt pas genoemd in het vervolg van de zin:

(4) Tijdens zijn vakantie in België nam de Heer tot zich

Wilhelmus Cornelis Troost

Door de context van de overlijdensadvertentie in combinatie met onze 'kennis van de wereld' is zin (4) natuurlijk in feite niet dubbelzinnig, maar door de grammaticale dubbelzinnigheid kan de zin toch lachwekkend overkomen.

Zie ook

Geboren in Gent, heeft deze tenor ...