Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Ontsnappen / ontgaan (Dat ontsnapt mij / dat ontgaat mij)

Vraag

Is het Dat ontsnapt mij of Dat ontgaat mij?

Antwoord

Beide zijn correct. Dat ontgaat mij is standaardtaal in het hele taalgebied. Dat ontsnapt mij in dezelfde betekenis is standaardtaal in België.

Toelichting

Het werkwoord ontgaan is standaardtaal in het hele taalgebied onder meer in de betekenissen 'niet begrijpen of begrepen worden', 'niet opmerken of opgemerkt worden', 'niet duidelijk zijn' en 'uit het geheugen verdwenen zijn', 'niet meer weten', 'kwijt zijn'. In de laatste betekenis zijn ook ontschieten en ontglippen standaardtaal in het hele taalgebied.

(1) Het belang van deze formaliteiten ontgaat mij. ('begrijp ik niet, is mij niet duidelijk')

(2) Die kanttekening was mij helemaal ontgaan. ('had ik niet opgemerkt')

(3) Uw naam is mij ontgaan. ('heb ik niet (goed) begrepen' of 'ben ik vergeten')

(4) Ik bedoel de directeur van dat instituut. Zijn naam ontschiet mij nu even… ('ben ik even kwijt, schiet mij niet te binnen, ik kan er niet op komen')

(5) Zijn naam is mij ontglipt. ('ben ik kwijt, vergeten')

Het gebruik van het werkwoord ontsnappen in de genoemde betekenissen is standaardtaal in België.

(6) De clou van die grap ontsnapte hem. [standaardtaal in België]

(7) Haar naam ontsnapt me nu even. [standaardtaal in België]

Ontsnappen is standaardtaal in het hele taalgebied in de vaste verbinding aan iemands aandacht ontsnappen.

(8) Die fout is aan de aandacht van alle betrokkenen ontsnapt.

Naslagwerken

 

ontsnappen

ontgaan

Grote Van Dale (2005) 2 (oneig.) niet doordringen tot -, syn. ontgaan

4 niet meer te binnen schieten (…) 6 (van betekenissen, gebeurtenissen) niet doordingen tot -

Van Dale Hedendaags Nederlands (2006)

[in deze betekenis niet opgenomen]

1 door iem. niet opgemerkt worden (…) syn. aan de aandacht ontsnappen, geen erg hebben in iets, ontglippen, ontschieten, voorbijgaan

Verschueren (1996)

-

3. uit het geheugen verdwijnen

4. ontsnappen: dat is zijn opmerkzaamheid -

5. niet begrijpelijk zijn voor

Koenen (2006)

[in deze betekenis niet opgenomen]

2 aan iems oog of oor ontsnappen: dat is mij ~: a) ik heb het niet gezien, gehoord; b) ik herinner het me niet meer

Kramers (2000)

3 ZN (aan iems. oog of oor) ontgaan; (uit het geheugen) verdwijnen, ontschieten

ontsnappen; ontwijken; aan het geheugen of aan de opmerkzaamheid ontsnappen

Correct Taalgebruik (2006), p. 181

Ontsnappen is niet het juiste werkwoord als men bedoelt: niet begrijpen of begrepen worden, niet duidelijk zijn. Gebruikelijk is wel: ontgaan. (…) Ontgaan betekent ook: uit het geheugen verdwenen zijn.

-

Woordenboek correct taalgebruik (2004), p. 189

[wordt afgekeurd] de betekenis ontsnapt me, ontgaat me; zijn naam ontsnapt me nu, zijn naam valt me niet in, ik kan niet op zijn naam komen, zijn naam wil me niet te binnen schieten, zijn naam is me ontschoten, ontgaan; dat woord is me ontsnapt, ontvallen, ontglipt

-

Taalwijzer (1998), p. 238

[bij ontglippen, wordt afgekeurd] niet: ontsnappen; vgl. Fr. échapper

[bij ontglippen] is syn. met ontgaan

Vlaams-Nederlands woordenboek (2003) - ik ontsnap niet aan de indruk dat, ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat

- dat woord is me ontsnapt, ontglipt, ontvallen

-