Mag je om in een zin gebruiken als het ook kan worden weggelaten, bijvoorbeeld in een zin als: Het is moeilijk (om) dat te geloven?
Ja. In zinnen als deze kan om worden weggelaten, maar ook zonder bezwaar worden gebruikt. De keuze voor het al dan niet gebruiken van om is in de meeste gevallen een kwestie van stijl en persoonlijke smaak.
Als onderschikkend voegwoord leidt om beknopte bijzinnen in. Als daarmee een doel wordt uitgedrukt, kan om niet worden weggelaten, maar wel worden vervangen door het formelere teneinde. Vergelijk:
(1a) Hij kwam dichterbij om het beter te kunnen zien.
(1b) Hij kwam dichterbij teneinde het beter te kunnen zien. (formeel)
In veel gevallen drukt om geen doel-betekenis uit en kan het wel worden weggelaten. Voorbeelden:
(2) Zij verzocht hem (om) voor die oude dame op te staan.
(3) Hij was niet bereid (om) dat voor haar te doen.
Over het gebruik van om in deze zinnen bestaat onder de taalgebruikers geen overeenstemming; sommigen keuren het af, anderen raden het juist aan. In bepaalde gevallen kan in geschreven taal door middel van om dubbelzinnigheid worden opgeheven, bijvoorbeeld:
(4a) Hij beloofde haar te helpen bij de verhuizing.
(4b) Hij beloofde (om) haar te helpen bij de verhuizing.
(4c) Hij beloofde haar (om) te helpen bij de verhuizing.
In deze gevallen kunt u om beter niet weglaten. Voor andere gevallen spreken wij geen voor- of afkeur uit.
Om (hij ging weg - niet meer terug te komen)
Om + infinitief
| Grote Van Dale (2005) |
om (...) III (gramm. verb. voegw.), ter inleiding van een beknopte bijzin met een infinitief met 'te', als nabepaling bij een zn. of een bn. (soms kan 'om' weggelaten worden): (...) neiging (om) te veel te willen doen; heb je verlof (om) uit te gaan?; ze was bang (om) te vallen (...) |
| Verschueren (1996) |
om (...) II. vgw. 1. ter verbinding: (...) de opdracht (-) te vertrekken |
|
ANS (1997) , p. 1110-1111 |
In andere gevallen is het voegwoord om facultatief. De gesproken taal geeft meestal de voorkeur aan het gebruik van om. In geschreven taal wordt om dikwijls weggelaten; de samengestelde zin doet daardoor gauw wat stijver en vormelijker aan. (...) Het gebruik van om in zulke gevallen kan het beste beschouwd worden als hulpmiddel om de structuur van de samengestelde zin doorzichtiger te maken. Het is daarom soms aan te bevelen. Soms kan op die manier zelfs een structurele en semantische dubbelzinnigheid opgeheven worden. |
|
Handboek Verzorgd Nederlands (1996) , p. 191 |
Als beknopte bijzinnen niet door een ander voegwoord ingeleid worden, kunnen ze worden ingeleid door om. Soms is het gebruik daarvan verplicht, soms mag het niet gebruikt worden en in een aantal gevallen is het facultatief. |
|
Den Hertog (1973) , dl. 2, p. 74-75 |
Bij het gebruiken van beknopte onderwerpszinnen en lijdend of oorzakelijk voorwerpszinnen laat men bij het schrijven, maar vooral bij het spreken, vaak het voorzetsel om aan de infinitief voorafgaan: (...) Hij heeft mij aangeraden, om wat water bij de wijn te doen. Ik ben er niet voor, om de hulp van anderen in te roepen. Dit gebruik van het voorzetsel om is ongemotiveerd en overtollig. Ongemotiveerd vóór een infinitief, die als onderwerp of lijdend voorwerp fungeert, daar voorzetsels niet tot het aangeven van deze functies dienen. Overtollig vóór een infinitief als oorzakelijk voorwerp, daar de betrekking tot het gezegde dan al door de aanduidingen er op, er tegen, er toe, enz. uitgedrukt wordt. Blijven die aanduidingen weg, dan is er minder reden om tegen het gebruik van om bezwaar te maken: (...) Ik ben bereid, om op dat punt toe te geven. (...) bij het spreken komen dergelijke pleonasmen zo vaak voor, dat een veroordeling geen zin heeft. Bij het schrijven is het aan te bevelen zich er van te onthouden en als regel aan te nemen: vóór beknopte onderwerps- en voorwerpszinnen geen om gebruiken. |
|
Schrijfwijzer (1995) , p. 134 |
Wanneer het om een doel gaat, kan om in bepaalde gevallen weggelaten worden, maar die gevallen zijn lastig te herkennen. Vergelijk de volgende zinnen. 8 Het was zijn doel (om) de zaak duidelijk uit te leggen. 9 Hij stelde alles in het werk (om) de zaak duidelijk uit te leggen. In 8 mag om weg, maar in 9 niet. Daarom is het handiger (om) om te gebruiken in alle gevallen, ook waar het misschien geschrapt had kunnen worden. Bovendien loopt de zin met om wat soepeler (tenzij er tweemaal om achter elkaar komt). Let echter wel op mogelijk betekenisverschil. |
|
Prisma Stijlboek (1993) , p. 187 |
Dikwijls gebruikt men om onjuist, omdat er geen sprake is van een doel: (...) Eveneens onjuist: Wij verzoeken u [om] ons dit direct te laten weten. Correctie: [om] weglaten. |
|
Nieuw stijlboek Volkskrant (1997) , p. 129 |
om Kan vaak worden weggelaten: hij doet een poging (om) het record te verbeteren; hij laat zich de kans niet ontnemen (om) die slag binnen te halen; nu is het mogelijk (om) het plan ten uitvoer te brengen. Soms kun je om beter handhaven vanwege het ritme van de zin of vanwege de duidelijkheid. |
|
Taalbaak 84 |
Gebruik bij voorkeur wel om in alle gevallen waarin om niet 'verboden' is (...). Zoals hierboven mag zijn gebleken, zijn wij voorstanders van om'gebruik. Er zijn namelijk geen goede redenen om om weg te laten als dat mag. Integendeel: mét om -lopen' zinnen meestal veel beter en mét om voorkomt u soms dubbelzinnigheid. |
|
Correct Taalgebruik (1997) , p. 139 |
Om geeft gewoonlijk een doel, bestemming of strekking aan. (...) Toch wordt om heel dikwijls geschreven waar geen doel, bestemming of strekking aanwezig is. Dat is niet (meer) fout. - Het is zijn gewoonte om te vertrekken als er iemand binnenkomt. |
|
Taalwijzer (1998) , p. 230 |
om 1) wordt gewoonlijk gebruikt als men een doel, bestemming of strekking wil aangeven (...) 2) Om komt ook voor als er geen doel, bestemming of strekking aanwezig is. |