Nul en generlei / gener waarde

Antwoord

De vaste uitdrukking luidt: van nul en gener waarde, maar daarnaast is ook van nul en generlei waarde in gebruik gekomen.

Toelichting

De staande uitdrukking van nul en gener waarde ('zonder enige waarde', 'niet wettig, niet rechtsgeldig, nietig') is oorspronkelijk een verbastering van nul en van gener waarde (de voorzetselgroep van nul waarde is uitgesloten). Deze uitdrukking is weer een tautologische combinatie van nul en van gener waarde ('van geen waarde'; waarin geen de verbuigingsuitgang -er van de derde naamval enkelvoud vrouwelijk heeft). Door de tautologie wordt de betekenis benadrukt: 'van geen enkele waarde'.

De vorm generlei is van oorsprong een samenstelling van geen en het verouderde lei ('soort, wijze') met de verbuigingsuitgang -er van de tweede naamval enkelvoud vrouwelijk. De oorspronkelijke betekenis is 'van geen soort, geen van welke soort ook'. Net als de meeste andere woorden die met -lei zijn gevormd, is generlei beperkt tot formeel taalgebruik. Generlei wordt als onverbuigbare bijvoeglijke bepaling bij zelfstandige naamwoorden gebruikt en heeft dan de waarde van een nadrukkelijk geen ('helemaal geen, volstrekt geen, in het minst geen'), bijvoorbeeld in de uitdrukking op generlei wijze ('helemaal niet'). Mogelijk is ook van generlei waarde ('van volstrekt geen waarde'), waarin de uitgang -er van gener dus een andere oorsprong heeft dan -er in van gener waarde.

Aangezien van nul en gener waarde al een nadrukkelijke betekenis heeft, is van nul en generlei waarde eigenlijk een dubbele tautologie.

Zie ook

Versteende naamvalsvormen en vaste combinaties (algemeen)

Naslagwerken