U bent hier: taalunieversum » taaladvies

-matig

Antwoord

Ja, het is mogelijk om nieuwe combinaties te vormen met het achtervoegsel -matig. In een aantal gevallen is het gebruik van woorden op -matig echter af te raden: ad-hoccombinaties als verzekeringsmatig maken een 'bedachte' indruk.

Toelichting

Het aan het Duits (-mäßig) ontleende achtervoegsel -matig is in het Nederlands productief geworden: het is mogelijk om er nieuwe woorden mee te vormen.

De betekenis van -matig in dit soort tweeledige bijvoeglijke naamwoorden is 'overeenkomstig het in het eerste lid genoemde': clichématig, plichtmatig, routinematig, trendmatig. Een trendmatige verandering bijvoorbeeld is een verandering die zich voltrekt op de wijze van een trend.

De Woordwijzer raadt het gebruik van woorden met het achtervoegsel -matig af omdat het om een germanisme zou gaan; het advies is om deze woorden te omschrijven. Een groot aantal woorden op -matig is echter ingeburgerd en hoeft zeker niet te worden vermeden. Voorbeelden: bedrijfsmatig, begripsmatig, beheersmatig, beleidsmatig, beroepsmatig, cijfermatig, dwangmatig, getalsmatig, instinctmatig, routinematig.

Het zijn met name de ad-hoccombinaties met -matig die in veel gevallen een gekunstelde indruk maken. Voorbeelden:

(1) Uit CID-matige informatie blijkt dat verschillende landen, zowel in Europa, in Noord-Amerika als in de derde wereld, bekendstaan als producenten van kinderpornografie. (uit een nota van de Tweede Kamer)

(2) De hoteldienst is verantwoordelijk voor de ontwikkeling en uitvoering van de hotelmatige zorg (service) voor patiënten, bezoekers en medewerkers. (uit een vacatureomschrijving)

Wij raden aan in dit soort twijfelgevallen het woord op -matig te vermijden. Als alternatief kunt u in veel gevallen een omschrijving of synoniem gebruiken:

- CID-matige informatie: informatie van de CID

- hotelmatige zorg: verzorging van logies, voedsel en drank

- een thema-matige behandeling van de stof: een thematische behandeling van de stof

- een softwarematige aanpassing: een aanpassing in de software

- bitmapmatig afbeelden: afbeelden als bitmap

- de verhaalmatige kwaliteit: de kwaliteit van het verhaal

In het Duits worden vergelijkbare vormen overigens niet alleen met -mäßig gevormd, maar ook met -gemäß. Voorbeelden:

Nederlands	Duits
routinematig	routinemäßig
fabrieksmatig	fabrikmäßig
programmamatig	programmgemäß
seizoensmatig	saisongemäß

Zie ook

-technisch

Naslagwerken

Grote Van Dale (2005); Leenwoordenboek (1996), p. 241, 246, 269; Woordwijzer (1998), p. 26; ANS (1997), p. 724-725 of online via de E-ANS; Van Dale Nederlands-Duits (1992)