In / op + eilandnaam

Antwoord

Aangezien de woorden eiland, eilanden en eilandengroep gecombineerd worden met het voorzetsel op (We zijn met vakantie geweest op een heel rustig eiland, Op de eilanden in de Stille Oceaan wonen weinig mensen), is ook bij de naam van eilanden of eilandengroepen op gebruikelijk: op St.-Maarten, op Texel, op de Balearen, op de Nederlandse Antillen, op Cyprus, op Corsica, op IJsland, op Madagaskar, (de overwintering) op Nova Zembla, op het eiland Amoras.

Toch wordt ook in soms gebruikt: in Groot-Brittannië, in Ierland, in IJsland (houden ze er geen leger op na), (De Verenigde Staten behielden) in de Filipijnen (een belangrijke economische en militair-strategische invloed). Dit gebeurt voornamelijk wanneer niet zozeer het fysisch-geografische als wel het staatkundige aspect van de naam wordt benadrukt.

Toelichting

Er blijken geen regels te bestaan voor de keuze voor in of op bij de naam van een eiland of eilandengroep. Het voorzetsel op lijkt weliswaar gebruikelijk, maar blijkt in een aantal gevallen onmogelijk: in Polynesië/Melanesië/Micronesië, in Groot-Brittannië, In Ierland (de naam is in de praktijk zozeer synoniem met Ierse Republiek, dat als het geheel van Eire en Ulster wordt bedoeld, altijd expliciet gesproken wordt van het eiland Ierland). De neiging om in te kiezen lijkt in ieder geval sterker als de plaatsnaam in de eerste plaats de gedachte oproept aan een staat, en niet zozeer aan een eiland of eilandengroep.

Bijzonderheid

Indonesië, Nieuw-Zeeland, Japan en Haïti zijn geen fysisch-geografische, maar staatkundige namen; ze duiden geen eilanden of eilandengroepen aan, maar naties. Dat deze naties uit eilanden, respectievelijk een deel van een eiland bestaan, doet verder niet ter zake. Gebruikelijk is daarom: in Indonesië, in Nieuw-Zeeland, in Japan, in Haïti.

- Filipijnen (Winkler Prins): De Verenigde Staten behielden in de Filipijnen een belangrijke economische en militair-strategische invloed.

- Groenland (Winkler Prins): Tot 1865 waren de kolonies op Groenland als een republiek georganiseerd.

- IJsland (ANS): Hij woont op IJsland; (Grote Van Dale, s.v. IJslands): Noordgermaanse taal, gesproken op IJsland.

- Luzon (Winkler Prins): op Luzon breidden zich de activiteiten uit van het New People's Arm, de gewapende arm van de communistische partij.

- Madagaskar (Winkler Prins): alleen op Madagaskar was geen concurrentie van de Apen; (Grote Van Dale, s.v. Malagasi en Malagassisch): Indonesische taal die op Madagaskar wordt gesproken; van, uit, betreffende, als in Madagaskar.

- Mindanao (Winkler Prins): De islamitische Moro's vormen 4,5% van de bevolking en wonen op Mindanao, de Sulu-eilanden en Palawan.

- Nederlandse Antillen (Winkler Prins): Na de tweede Wereldoorlog, gedurende welke geallieerde troepen op de Nederlandse Antillen gelegerd waren

- Nieuw-Guinea (Winkler Prins): Een poging om voor het eerst daadwerkelijk Nederlands gezag op West-Nieuw-Guinea uit te oefenen mislukte (...); In 1961 begon het land [Indonesië] militaire infiltratie in Nieuw-Guinea.

- Sicilië (Winkler Prins): de Romeinse keizers werden grote landeigenaars op Sicilië (...). De reactie die op de beweging volgde, was te Napels en op Sicilië veel heviger dan elders.

- Tahiti (Grote Van Dale, s.v. Tahitiaans): Polynesische taal, gesproken op Tahiti.

- Texel (ANS): Hij woont op Texel.

Zie ook

Continent (op / in het -)
In / op de eerste plaats
In / op het gemeentehuis
Leeftijd (overleden in / op de - van 99 jaar)
Te / in (in plaatsaanduiding)
Vakantie (op / met -)

Naslagwerken

Grote Van Dale (2005); ANS (1997), p. 1193; Winkler Prins (1990-1993)