Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Hernemen

Vraag

Is hernemen correct?

Antwoord

Ja, hernemen is standaardtaal in het hele taalgebied in de betekenissen 'heroveren, terugnemen', 'weer spreken na geluisterd te hebben, hervatten' en 'opnieuw (aan)nemen, opnieuw krijgen’, evenals in de betekenis 'opnieuw opvoeren'. In de betekenis 'weer beginnen' is hernemen standaardtaal in België.

Toelichting

In de standaardtaal in het hele taalgebied komt hernemen in vier verschillende betekenissen voor.

1. Een eerste – archaïsche – betekenis van hernemen is 'heroveren, terugnemen'.

(1) De legers hernamen de vesting op de opstandelingen. (= 'heroverden')

(2) Wat met de ene hand wordt gegeven, wordt met de andere hernomen. (= 'teruggenomen')

2. Hernemen kan ook de betekenis 'hervatten, opnieuw beginnen' hebben. Ook in deze tweede betekenis behoort hernemen tot het archaïsche taalgebruik.

(3) 'Wel', hernam hij, 'wat ik wou zeggen (...)'. (= 'hervatte; begon weer te spreken')

3. Een derde betekenis is 'opnieuw krijgen, opnieuw (aan)nemen'.

(4) Zijn gelaatstrekken hernamen hun gewone plooi. (= 'kregen opnieuw; namen opnieuw aan')

4. Standaardtaal is ten slotte ook hernemen in de betekenis 'opnieuw opvoeren'. In deze betekenis komt ook wel heropvoeren voor.

(5) Het toneelstuk zal wegens succes vanaf 1 januari worden hernomen. (= 'opnieuw opgevoerd')

In de standaardtaal in België komt hernemen ook voor in de betekenis 'weer beginnen'.

(6) De lessen hernemen op 1 september. (= beginnen weer) [standaardtaal in België]

Het van hernemen afgeleide zelfstandig naamwoord herneming is standaardtaal in het hele taalgebied in de betekenis 'wederopvoering', 'reprise'. Standaardtaal in België is herneming in de betekenissen 'economisch herstel', 'rebound' (term uit de balsport) en in de betekenis '(het begin van) de tweede helft van een sportwedstrijd'.

(7) Het seizoen start half augustus met een herneming van 'Scènes uit een huwelijk'.

(8) Ondanks de herneming van de textielsector bleef Indonesië lange tijd achterop. [standaardtaal in België]

(9) Wilmots scoorde in de herneming. ('nadat de bal teruggesprongen was') [standaardtaal in België]

(10) Na de herneming scoorde Mpenza met het hoofd. [standaardtaal in België]

Zie ook

Herkrijgen, herbeginnen
Herleiden / terugbrengen (tot)
Hervallen
Overnieuw / opnieuw
Terug / opnieuw, nogmaals, (al)weer

Naslagwerken

hernemen
Grote Van Dale (2005) 1 terugnemen (...) 2 het woord weer opvatten (na een onderbreking), syn. hervatten (...) 3 opnieuw aannemen (...) 4 [leenvertaling van Fr. reprendre], (Belg.N., niet alg.) hervatten (1) 5 [leenvertaling van Fr. reprendre] (m.betr.t. een toneelstuk) opnieuw opvoeren.

Van Dale Hedendaags Nederlands (2006)

2 (Belg., niet alg.) opnieuw beginnen, hervat worden

Verschueren (1996)

[in deze betekenis niet opgenomen]

Koenen (2006)

2 verder gaan met praten na een onderbreking (…) 3 opnieuw krijgen (…) 4 (theat) weer gaan spelen

Kramers (2000)

3 ZN weer opvatten, weer opnemen, hervatten; herstellen, hernieuwen, opnieuw beginnen, herhalen

Correct Taalgebruik (2006), p. 104

Het werkwoord hernemen betekent: weer opvatten, vooral dan het woord weer opvatten. (…) In veel andere gevallen is 'hernemen' niet correct. (…)

Woordenboek correct taalgebruik (2004), p. 114

[wordt afgekeurd] hervatten, weer opnemen, herhalen, voortzetten

Taalwijzer (1998), p. 150

betekent: opnieuw nemen; je kunt dus alleen hernemen wat je al eens genomen hebt, bijv. het woord, de leiding, het initiatief (vgl. * hervatten).

Stijlboek VRT (2003), p. 110

Hernemen betekent: het spreken voortzetten. (…)

Leenvertaling uit het Frans voor: opnieuw opvoeren. In deze betekenis wordt het nu ook in Nederland gebruikt. (…)

Niet gebruiken voor: hervatten, opleven, terugnemen.

Vlaams-Nederlands woordenboek (2003)

- hervatten: het werk hernemen (…)

- herstellen, opleven: de handel / economie herneemt (…)

- herhalen - een toneelstuk hernemen

 

herneming
Grote Van Dale (2005) 2 [leenvertaling van Fr. reprise], (Belg.N., niet alg.) (in verband met de economie) herstel (7), hervatting, opleving 3 [leenvertaling van Fr. reprise] (alg.Belg.N.) (m.betr.t. toneelstukken, film e.d.) reprise, heropvoering 4 (sportt.) rebound

Van Dale Hedendaags Nederlands (2006)

1 (Belg.) reprise, heropvoering 2 (Belg., niet alg.) economisch herstel

Verschueren (1996)

[geen definitie]

Koenen (2006)

Het hernemen (m.n. theat)

Kramers (2000)

ZN 1 wederopvoering (van een toneelstuk e.d.), reprise, herhaling; hervatting; 2 handel herstel, opleving; 3 sp (begin van de) tweede helft van een wedstrijd; na de ~ na de rust

Correct Taalgebruik (2006), p. 105

Zoals hernemen heeft ook herneming een beperkt semantisch veld. Meestal gebruiken we hervatting, opleving, herstel, herhaling. Met betrekking tot toneel en film is wederopvoering, naast reprise, gebruikelijk. Van een auto zegt men dat zijn acceleratievermogen goed of slecht is, dat hij goed of slecht optrekt, en in de autohandel heeft men het over het inruilen van een wagen of over de inruilwaarde.

Woordenboek correct taalgebruik (2004), p. 114

[wordt afgekeurd] hervatting (van de lessen); herstel, opleving (economie); herhaling (lied); wederopvoering, reprise (toneel, film); herhaling, heruitzending (uitzending); inruilwaarde (auto); acceleratievermogen; (sportt.) na de -, na de rust

Vlaams-Nederlands woordenboek (2003)

- hervatting

- herstel

- herhaling, heruitzending