Taaladvies.net
Gevolgd (ik ben / heb hem -)
Vraag
Is het Ik ben of Ik heb hem (op)gevolgd?
Antwoord
Beide vervoegingen zijn mogelijk.
Toelichting
Zowel volgen als het hiervan afgeleide opvolgen kan met het hulpwerkwoord van tijd zijn én met hebben worden vervoegd. In sommige betekenissen is alleen zijn mogelijk, in andere betekenissen alleen hebben; alleen in een bepaalde betekenis kan zowel zijn als hebben worden gebruikt. Net als bij de andere werkwoorden die met beide hulpwerkwoorden kunnen worden vervoegd, is de keuze afhankelijk van de vraag of de handeling zelf vooropstaat, dan wel of het resultaat van de handeling wordt benadrukt.
Volgen wordt in de volgende betekenissen alleen met hebben vervoegd: 'gaan langs' (een weg volgen), 'de ontwikkeling van iets bijhouden' (een betoog volgen), 'gehoor geven aan' (een voorschrift volgen), 'geregeld bijwonen' (een cursus volgen), 'net doen als' (iemand volgen in zijn gedrag). In de betekenis 'achternagaan' kan volgen zowel met hebben als met zijn worden vervoegd. Als volgen 'voortvloeien uit' (hieruit volgt dat...) betekent, is ten slotte alleen de vervoeging met zijn mogelijk.
(1) We hebben de weg gevolgd tot het kruispunt.
(2) Hij is/heeft haar tot haar huis gevolgd.
(3) Die conclusie is daar logisch uit gevolgd.
Ook opvolgen heeft verschillende betekenissen en daarmee samenhangende vervoegingsmogelijkheden. In de betekenis 'gevolg geven aan' is alleen de vervoeging met hebben mogelijk. Als opvolgen betekent 'in iemands plaats treden', kan het werkwoord zowel met zijn als met hebben worden vervoegd.
(4) Wij hebben de voorschriften opgevolgd.
(5) Hij is/heeft zijn vader als directeur opgevolgd.
Zie ook
Vorming van voltooide tijden met hebben / zijn (algemeen)
Gewonnen (ik ben / ik heb -)
Hebben / zijn (Hij is / heeft binnen kunnen komen)
Opgehouden (ik heb / ben -)
Vergeten (ik ben / heb het -)
Verloren (ik ben / heb het -)
Naslagwerken
|
volgen |
opvolgen |
|
|
ANS (1997) , p. 79-80 |
In de letterlijke betekenis 'achter iemand aan gaan' gedraagt het (overgankelijke) werkwoord volgen zich als de (onovergankelijke) werkwoorden van beweging; het kan dus met hebben en zijn vervoegd worden: Toen hij dat vroeg ben ik hem maar gevolgd. (...) In de figuurlijke betekenissen 'luisteren naar' en 'nadoen' wordt volgen altijd met hebben vervoegd: Jan had de spreker aandachtig gevolgd. |
Opvolgen kan als het 'komen na iemand' betekent, zowel met hebben als met zijn vervoegd worden, maar het laatste komt vaker voor: Wie is/heeft Willem III opgevolgd? In de betekenis 'gevolg geven aan' wordt opvolgen echter alleen maar met hebben vervoegd: Je hebt mijn bevel niet opgevolgd. (...) De overgankelijke werkwoorden achtervolgen, vervolgen en navolgen worden volgens de regel alleen met hebben vervoegd. |
|
Schrijfwijzer (1995) , p. 110 |
Er zijn in het Nederlands enkele werkwoorden met een activiteit-betekenis én een situatie-betekenis. Zodra de activiteit wordt bedoeld, is het hebben; in de andere gevallen is het zijn. (...) Ik heb hem tot aan zijn huis gevolgd (zei de rechercheur tot de commissaris). Ik ben hem tot aan zijn huis gevolgd (omdat ik bang was dat hij te veel had gedronken). |
Hij heeft mijn bevelen opgevolgd (heeft gedaan wat ik zei). Hij is mij opgevolgd (heeft nu de functie die ik vroeger had). |
|
Handboek Verzorgd Nederlands (1996) , p. 228 |
Het werkwoord volgen heeft de letterlijke betekenis 'achter iemand aan gaan' en de figuurlijke betekenissen 'luisteren naar', 'nadoen', 'nagaan'. In de letterlijke betekenis kan het als onovergankelijk werkwoord van beweging zowel met hebben als zijn vervoegd worden: De politieagent heeft/is de verdachte man gevolgd. In de figuurlijke betekenis moet volgen vervoegd worden met hebben: De gemeenteleden hadden de dominee aandachtig gevolgd. |
Opvolgen in de betekenis 'na iemand komen' kan zowel met hebben als met zijn vervoegd worden: Koningin Wilhelmina heeft/is Willem III opgevolgd. In de betekenis 'gevolg geven aan' wordt het altijd met hebben vervoegd: Jan heeft mijn adviezen niet opgevolgd. |
|
Taalbaak 104.5 |
Zijn'vervoeging: als de nadruk ligt op de plaatsverandering of de (verandering van) toestand. Hebben-vervoeging: als de nadruk ligt op de handeling en bij de betekenis -luisteren naar, nadoen'. Ze is hem op straat gevolgd. De detective had haar wekenlang gevolgd. Hij heeft het advies gevolgd. |
Zijn'vervoeging: bij voorkeur zijn in de betekenis 'komen na', 'in de voetsporen treden van' (vervoeging met hebben is niet fout maar is minder gebruikelijk aan het worden). Hebben-vervoeging: in de betekenis -gevolg geven aan'. Hij is Peter opgevolgd. Je hebt mijn raad niet opgevolgd. |
|
Prisma Stijlboek (1993) , p. 199, 260 |
1 (volgde, h. gevolgd) a navolgen, nabootsen: Menige componist heeft hem gevolgd; b blijvend aandacht schenken aan: Ik heb zijn betoog met belangstelling gevolgd; 2 (volgde, is gevolgd) achternagegaan: We zijn hem tot zijn huis gevolgd. |
1 (volgde op, h. opgevolgd) voldoen aan, nakomen: Hij heeft mijn bevel opgevolgd; 2 (volgde op, is opgevolgd) in iemands plaats komen, na iemand een functie vervullen: Hij is zijn vader opgevolgd. |
|
ABN-gids (1996) , p. 345 |
heeft de les gevolgd, is me gevolgd 'achternagelopen' |
|
|
ik had hem een tijdje gevolgd, [is geen volwaardig AN voor:] was hem... |
