Taaladvies.net
Geregeld / regelmatig
Vraag
Zijn geregeld en regelmatig synoniem?
Antwoord
Als bijwoord neigen geregeld en regelmatig naar synonymie, als bijvoeglijk naamwoord niet.
Toelichting
Er bestaat een licht betekenisverschil tussen: Hij is geregeld te laat, Ik kom daar geregeld, Geregeld naar de kerk gaan ('vaak', 'frequent', 'van tijd tot tijd') en Hij is regelmatig te laat, Ik kom daar regelmatig, Regelmatig naar de kerk gaan ('op vaste, gestelde tijden', 'met de regelmaat van de klok', 'met vaste intervallen van tijd, bijvoorbeeld om de week of om de maand').
Als bijvoeglijk naamwoord hebben geregeld en regelmatig een specifieke betekenis, en zijn ze niet verwisselbaar. De woordenboeken geven: geregelde troepen ('geordend'), een geregeld leven leiden ('goed georganiseerd, zonder excessen'), een geregelde bezoeker van de schouwburg ('telkens terugkerend') en een regelmatig werkwoord ('volgens de regel', 'geen uitzondering vormend'), een regelmatig handschrift ('gelijkmatig, zonder afwijkingen'), de regelmatige wisseling van de getijden ('gelijkmatig', 'zich gelijk blijvend').
Zie ook
Gelijk / meteen
Zogenoemd / zogenaamd
Naslagwerken
|
geregeld |
regelmatig |
|
| Van Dale Hedendaags Nederlands (1996) |
(1) ordelijk (2) geordend (3) telkens terugkerend => regelmatig |
(1) zichzelf gelijkblijvend, zonder onderbreking of afwijking => gelijkmatig (2) op vaste, gestelde tijden (geschiedend) => geregeld, met de regelmaat van de klok (3) vaak |
| Grote Van Dale (2005) |
(1) naar een vaste regel of vaste regels geschiedend (2) behoorlijk georganiseerd, syn. geordend (3) ordelijk (4) volgens een vaste regel telkens terugkerend, syn. regelmatig |
(1) waarvan de delen of maten ten opzichte van elkaar in vaste of harmonische verhouding staan of blijven (2) met vast ritme, met vaste wisselingen of tussenpozen zich bewegend of plaatshebbend (3) (bij uitbr.) zichzelf gelijk blijvend, zonder onderbreking of zonder afwijking, syn. gestadig, gelijkmatig (4) op de vaste, gestelde tijden (geschiedend), syn. geregeld (5) een bep. regel volgend, geen afwijkingen vertonend (6) overeenkomstig een of meer gestelde regels of voorschriften, overeenkomstig het recht |
| Wolters-Koenen (1996) |
I bn 1 naar een vaste regel of vaste regels; geordend (); 2 ordelijk (...); telkens terugkerende II bw 1 op ordelijke wijze; 2 regelmatig, volgens een vaste gewoonte (...); vgl regelmatig |
bn, bw 1 volgens de regel, geregeld, zonder afwijkingen (...) 2 gelijkmatig, zich gelijk blijvend (...) 3 van tijd tot tijd; geregeld |
| Kramers (1996) |
geordend, ordelijk, regelmatig |
ordelijk, volgens vaste regels |
| Verschueren (1996) |
1. geordend, volgens een bepaalde orde en regels ingericht (...) 2. ordelijk, gelijkmatig gebeurend (...) 3. Fig. langdradig |
1. geregeld, ordelijk (...) 2. Wisk. met gelijke zijden en hoeken (...) 4. gelijkmatig, gelijk blijvend (...) 5. Spraakk. de algemene regels van vervoeging volgend (...) 6. Uitbr. vaak, herhaaldelijk |
|
Correct Taalgebruik (1997) , p. 173-174 |
Geregeld betekent: 1. op geordende wijze. (...) 2. herhaaldelijk, volgens vaste regels terugkerend. (...) In deze gevallen is ongeregeld het tegenovergestelde van geregeld. Soms zijn beide woorden bruikbaar: geregeld (= herhaaldelijk) en regelmatig (= zonder afwijkingen) ter kerke gaan. |
Regelmatig en geregeld kunnen niet steeds door elkaar worden gebruikt. Regelmatig betekent: 1. zonder afwijkingen. (...) 2. in vast verhoudingen. |
|
Taalwijzer (1998) , p. 137, 279 |
geregeld betekent: volgens een min of meer vaste gewoonte, op geordende wijze; het kan ook gebruikt worden in de betekenis van regelmatig = vaak, herhaaldelijk. |
Niet te verwarren met geregeld; regelmatig betekent: volgens de regel, met gelijke tussenruimten voor tijd of afstand, zonder afwijkingen. (...) Maar ook in de betekenis van herhaaldelijk, vaak, dikwijls, is het heel gewoon en algemeen gebruikelijk; het is dan sy. met geregeld, al vermeldt Penninckx deze betekenis niet. |
