Taaladvies.net
Gerechterlijk / gerechtelijk
Vraag
Is het gerechterlijk of gerechtelijk?
Antwoord
Gerechtelijk is de correcte term.
Toelichting
Gerechterlijk is een contaminatie van gerechtelijk en rechterlijk. Deze termen hebben elk een eigen betekenis.
Gerechtelijk betekent: 'uitgaande van het gerecht, betrekking hebbende op het gerecht, behorende tot het gerecht': het gerechtelijk wetboek, een gerechtelijk onderzoek, een gerechtelijk akkoord, de gerechtelijke politie, een gerechtelijk officier. Als iemand gerechtelijk of in rechte wordt vervolgd, wordt er een rechtsvervolging ingesteld.
Rechterlijk betekent: 'betrekking hebbende op de rechter, op de rechtspleging'. Voorbeelden: een rechterlijk bevel, de rechterlijke macht, de rechterlijke organisatie, een rechterlijke dwaling.
Rechtelijk komt vooral in samenstellingen voor en betekent dan: 'betrekking hebbende op een bepaalde rechtstak'. Voorbeelden: strafrechtelijk, civielrechtelijk, bestuursrechtelijk, staatsrechtelijk.
De woordenboeken vermelden gerechterlijk niet; zij nemen alleen het correcte woord gerechtelijk op. Verschillende taaladviesboeken nemen het wel op en vermelden vervolgens de correcte term, nl. gerechtelijk. Het Woordenboek correct taalgebruik maakt nog een onderscheid tussen België en Nederland. in België spreekt men van de gerechtelijke politie; in Nederland noemt men dit de recherche.
Zie ook
Gerechterlijke / gerechtelijke / rechtelijke / rechterlijke dwaling
Naslagwerken
|
gerechtelijk |
rechterlijk |
|
| Grote Van Dale (2005) |
1 van het gerecht uitgaand, daardoor verricht (...) 2 betrekking hebbend op het gerecht (...) 3 voor het gerecht, in rechte geschiedend |
behorend tot, eigen aan, betrekking hebbend op een rechter, het rechtswezen of de rechtsbedeling |
| Verschueren (1996) |
1. op het gerecht betrekking hebbend, bij het gerecht optredend (...) 2. voor het gerecht, in rechten (geschiedend) (...) 3. Bij de behandeling van rechtszaken toegepast |
van, eigen aan, volgens, betreffende de rechter(s) of het recht |
|
Correct Taalgebruik (1997) , p. 76, 171 |
'Gerechterlijk' is een contaminatie van gerechtelijk en rechterlijk. Deze woorden hebben elk een eigen betekenis. Gerechtelijk betekent: uitgaande van het gerecht, behorend tot het gerecht. |
Rechterlijk betekent: betrekking hebbend op de rechter, op de rechtspleging. |
|
Woordenboek correct taalgebruik (1994) , p. 107, 251 |
gerechterlijk: gerechtelijk |
rechterlijk: een ~ dossier, gerechtelijk |
|
ABN-gids (1996) , p. 178 |
gerechterlijk, gerechtelijk |
rechterlijk: rechterlijke gevolgen, gerechtelijke |
|
Taalwijzer (1998) , p. 137, 277 |
gerechtelijk betekent: van het gerecht uitgaande, betrekking hebbend op het gerecht; bijv. een gerechtelijk onderzoek. |
rechterlijk betekent: behorend tot, eigen aan, betrekking hebbend op een rechter, het rechtswezen (mét -r dus). |
|
Prisma Stijlboek (1993) , p. 110 |
gerechtelijk/rechte(r)lijk (...) Bij deze woorden bestaat de kans dat er een r voor het achtervoegsel -lijk komt die er niet hoort. Men dient zich in deze gevallen steeds af te vragen, of men te maken heeft met een afleiding van recht, eventueel gerecht, of van rechter. gerechtelijk door of voor het gerecht. |
rechterlijk van of door de rechter |
