Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Gekend / bekend

Vraag

Is gekend in de betekenis bekend correct?

Antwoord

Het is onduidelijk of we gekend in de betekenis bekend wel of niet tot de standaardtaal in België kunnen rekenen. Gekend is in elk geval standaardtaal in het hele taalgebied als het voltooid deelwoord van kennen. Bekend is een bijvoeglijk naamwoord met als één van de betekenissen 'befaamd'.

Toelichting

Gekend wordt in de standaardtaal gebruikt als het voltooid deelwoord van het werkwoord kennen met name in de volgende betekenissen:

- 'weten wie of wat iemand of iets is, met iemand of iets bekend of vertrouwd zijn';

- 'iemand raadplegen, naar zijn mening vragen'.

(1) Ik heb die man goed gekend.

(2) Hij is in die zaak niet gekend.

Het bijvoeglijk naamwoord bekend heeft specifiekere betekenissen:

- 'beroemd, befaamd';

- 'geweten' (bijvoorbeeld in de verbinding algemeen bekend);

- 'geïdentificeerd'.

Het bijvoeglijk naamwoord kan als naamwoordelijk (deel van het) gezegde, als bepaling van gesteldheid en als voorbepaling worden gebruikt.

(3) Als schilder is Claus niet zo bekend.

(4) Het is algemeen bekend dat het bioscoopbezoek afneemt.

(5) De dader is nog niet bekend.

(6) De stof wordt bekend verondersteld.

(7) Een bekend schrijver bezocht gisteren het nieuwe ziekenhuis.

(8) Dat is vragen naar de bekende weg.

In België wordt in zulke contexten ook veelvuldig gekend gebruikt, ook door veel standaardtaalsprekers. Toch is er een niet te verwaarlozen groep taalgebruikers die het woord in die contexten afkeurt. Het is daarom vooralsnog niet duidelijk of gekend in die gevallen tot de standaardtaal in België gerekend kan worden.

Zie ook

Begoed / gegoed
Gegeerd / begeerd
Geweten zijn / bekend zijn

Bronnen

Taalbeheersing in de Praktijk (1989), nr. 3, 78.

Naslagwerken

 

gekend

bekend

Grote Van Dale (2005) (Belg.N., niet alg.) 1 bekend

3 vertrouwd of beroemd

Van Dale Hedendaags Nederlands (2006)

1 (Belg., niet alg.) bekend, ter kennis gekomen 2 (Belg., niet alg.) bekend, beroemd

3 door velen gekend, syn. welbekend

Verschueren (1996)

Z.N. bekend, beroemd of niet vreemd

2. bekendheid genietend, niet vreemd

Koenen (2006)

bekend; befaamd, vermaard

1 gekend wordend; openbaar (…) 2 niet vreemd

Kramers (2000)

ZN 1 bekend, vertrouwd (…) 2 beroemd, befaamd, vermaard

2 algemeen gekend

Correct Taalgebruik (2006), p. 86

Het verleden deelwoord gekend van het werkwoord kennen mag alleen gebruikt worden in de betekenis van het werkwoord.

1.      Een les kennen. (…)

2.      Iemand kennen. (…)

3.      Iemand raadplegen. (…)

Het verleden deelwoord gekend mag niet worden verward met het bijvoeglijk naamwoord bekend. In het Frans zijn beide vormen gelijk, maar in het Nederlands niet.

-

Woordenboek correct taalgebruik (2004), p. 93

[wordt afgekeurd] een - kunstenaar, bekend, beroemd; de dader is -, bekend

[in deze betekenis niet opgenomen]

Taalwijzer (1998), p. 58, 133

Niet te verwarren met *bekend; gekend kan alleen gebruikt worden als het verleden deelwoord van kennen in zijn gewone betekenis; gekend betekent ook iets dat gestudeerd, geleerd is.

1) Niet te verwarren met *gekend; bekend is een adj. en betekent: openbaarheid, bekendheid, ruchtbaarheid genietend.

Stijlboek VRT (2003), p. 95

[bij gekend/bekend] Gekend is het voltooid deelwoord van kennen.

[bij gekend/bekend] Bekend is een bijvoeglijk naamwoord.

Vlaams-Nederlands woordenboek (2003)

bekend, vertrouwd, beroemd

-