Taaladvies.net
Zorgen dat / ervoor zorgen dat
Vraag
Kan ervoor weg worden gelaten in zinnen als zorg ervoor dat ze op tijd komt?
Antwoord
Ja. Zowel zorg dat ze op tijd komt als zorg ervoor dat ze op tijd komt is correct.
Toelichting
Zorgen wordt in principe gecombineerd met een voorzetselvoorwerp, voorafgegaan door het vaste voorzetsel voor zoals in het volgende voorbeeld:
(1) Zorg goed voor je eigen zaakjes.
(2) Ze zal zorgen voor een vlot verloop van de avond.
Het voorzetselvoorwerp kan ook de vorm van een bijzin aannemen. In de regel wordt die bijzin ingeleid door een onderschikkend voegwoord en wordt de bijzin voorafgegaan door een voorlopig voorzetselvoorwerp, in de vorm van een voornaamwoordelijk bijwoord.
(3a) Zorg ervoor dat je schaapjes op het droge zijn.
(4a) Ze zorgt ervoor dat de avond vlot verloopt.
Het voorlopig voorzetselvoorwerp is een betrekkelijk jonge toevoeging. Volgens de ANS kan in veel gevallen in dit type zinnen het voornaamwoordelijk bijwoord worden weggelaten. Dat is zeker zo bij zorgen voor:
(3b) Zorg dat je schaapjes op het droge zijn.
(4b) Ze zorgt dat de avond vlot verloopt.
Ook bij andere werkwoorden of werkwoordelijke uitdrukkingen kan het voorlopig voorzetselvoorwerp in de vorm van een voornaamwoordelijk bijwoord worden weggelaten: bang zijn (voor); benieuwd zijn (naar); zich schamen (over); bereid zijn (tot); geneigd zijn (tot); twijfelen (aan); overtuigd zijn (van); nieuwsgierig zijn (naar) e.d. Sommige van de volgende voorbeelden (met name voorbeeld (6)) zijn niet voor alle taalgebruikers even aanvaardbaar, maar er hoeft volgens de ANS geen bezwaar tegen te worden gemaakt.
(5) Ze is (er) bang (voor) dat hij morgen al terugkomt.
(6) We zijn (er) benieuwd (naar) of ze dat roze jurkje weer tevoorschijn haalt.
Zie ook
Ik betreur (het) dat hij ontslag heeft genomen
Vertrouwen dat / erop vertrouwen dat
Instaan voor - zorgen voor
Naslagwerken
Grote Van Dale (2005); Verschueren (1996); Grote Koenen (1986); Kramers (1996); Taalwijzer (1998), p. 391; Schrijfwijzer (1995), p. 112
|
ANS (1997) , p. 1168-1178 |
(p. 1178) 1 Als een afhankelijke zin als voorzetselvoorwerp fungeert, staat gewoonlijk (maar zie onder 2) het voorzetsel in de rompzin en vormt het met er een voornaamwoordelijk bijwoord, dat dienst doet als voorlopig voorzetselvoorwerp. (...) (3) Ze rekende erop dat Karel haar niet in de steek zou laten. (4) Ik twijfel eraan of het feest nu nog wel door zal gaan. (...) 2 Meermalen is in samengestelde zinnen met een voorzetselvoorwerpszin helemaal geen voornaamwoordelijk bijwoord aanwezig. Zo zijn naast elkaar mogelijk: (11a) Ik ben er bang voor dat ze het niet zal halen. (11b) Ik ben bang dat ze het niet zal halen. (...) In sommige gevallen zijn samengestelde zinnen van dit type zonder voornaamwoordelijk bijwoord niet voor iedereen aanvaardbaar. Dit geldt bijv. voor de volgende (b)-zinnen. Tegen zulke zinnen hoeft echter geen bezwaar gemaakt te worden. (...) (19a) We zijn ervan overtuigd dat ze zal slagen. (19b) We zijn overtuigd dat ze zal slagen. |
|
Taalbaak 71.1 |
Erop vertrouwen dat Laat voorzetsels die 'vast' bij een werkwoord of uitdrukking horen niet weg, óók niet voor dat: er op vertrouwen dat (vertrouwen op), er voor zorgen dat (zorgen voor) (...) Aan de voorbeelden ziet u dat zulke voorzetsels met er worden gecombineerd als ze vóór dat staan. (...) Zo'n voorzetselvoorwerp kan soms ook een bijzinsvorm krijgen (de onderstreepte stukken hieronder): - Hij zorgt ervoor dat hij niets tekort komt. - Ik vertrouw erop dat ik de stukken uiterlijk eind deze week van u ontvang . (...) Het voorzetsel (...) staat dan in de zogeheten rompzin (de hele zin min de bijzin) en wordt daar gecombineerd met er. Die combinaties met er worden het 'voorlopig voorzetselvoorwerp' genoemd. Vooral dat voorlopig voorzetselvoorwerp wordt tegenwoordig vaak vergeten, wat voor het gevoel van veel mensen uiterst kromme zinnen oplevert. (...) Of hier sprake is van taalverandering of van 'gewone' slordigheid, is nog niet duidelijk. |
