Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Vertrouwen dat / erop vertrouwen dat

Vraag

Kan erop weg worden gelaten in zinnen als Ik vertrouw erop dat hij komt?

Antwoord

Nee, de constructie Ik vertrouw dat hij komt (zonder erop) is geen standaardtaal.

Toelichting

Vertrouwen wordt in principe gecombineerd met een voorzetselvoorwerp, voorafgegaan door het vaste voorzetsel op, zoals in het volgende voorbeeld:

(1) Ik vertrouw op haar positieve houding.

De voorzetselvoorwerpen kunnen ook de vorm van een bijzin aannemen. In de regel wordt die bijzin ingeleid door een onderschikkend voegwoord en voorafgegaan door een voorlopig voorzetselvoorwerp, in de vorm van een voornaamwoordelijk bijwoord.

(2a) Ik vertrouw erop dat ze positief zal blijven reageren.

Het voorlopig voorzetselvoorwerp is een betrekkelijk jonge toevoeging. Volgens de ANS kan in veel gevallen in dit type zinnen het voornaamwoordelijk bijwoord worden weggelaten.

(3) Zorg (ervoor) dat je schaapjes op het droge zijn.

Bij vertrouwen op is dat in de standaardtaal niet het geval. Veel taalgebruikers vinden een zin als de volgende ongrammaticaal:

(2b) Ik vertrouw dat ze positief zal blijven reageren. (geen standaardtaal)

Zie ook

Ik betreur (het) dat hij ontslag heeft genomen
Zorgen dat / ervoor zorgen dat

Naslagwerken

(erop) vertrouwen dat
Grote Van Dale (2005) [bij vertrouwen] I (overg.) 1 staat maken op, rekenen op: ik vertrouw dat het in orde komt (…) II (onoverg.), zich (op iets of iem.) verlaten, op zijn trouw steunen (…) u kunt erop vertrouwen dat wij het in orde maken.

Van Dale Hedendaags Nederlands (2006)

[vertrouwen op] 1 zich verlaten, rekenen op, syn. betrouwen op, bouwen op, fiducie hebben in iets, steunen op, zich verlaten op

Verschueren (1996)

[bij vertrouwen] 1. verwachten, erop rekenen: ik vertrouw (erop) dat jij het in orde brengt.

Koenen (2006)

[bij vertrouwen] 1 hopen met zekerheid: we ~  erop dat …. rekenen erop

Kramers (2000)

[bij vertrouwen] 2 ~ op rekenen, hopen op: op God ~; vertrouw erop dat het in orde komt

Het juiste voorzetsel (1999)

[bij vertrouwen] I. (…) op iem./iets – (= zijn vertrouwen stellen)

Prisma Voorzetsels (2005), p. 246

[bij vertrouwen] ~ op (iem., iets), rekenen op: hij vertrouwt op God; de renner vertrouwde volledig op zijn materiaal

ANS (1997), p. 1176-1178 of online via de E-ANS

1 Als een afhankelijke zin als voorzetselvoorwerp fungeert, staat gewoonlijk (maar zie onder 2) het voorzetsel in de rompzin en vormt het met er een voornaamwoordelijk bijwoord, dat dienst doet als voorlopig voorzetselvoorwerp. (...)

(3) Ze rekende erop dat Karel haar niet in de steek zou laten.

(4) Ik twijfel eraan of het feest nu nog wel door zal gaan. (...)

2 Meermalen is in samengestelde zinnen met een voorzetselvoorwerpszin helemaal geen voornaamwoordelijk bijwoord aanwezig. Zo zijn naast elkaar mogelijk:

(11a) Ik ben er bang voor dat ze het niet zal halen.

(11b) Ik ben bang dat ze het niet zal halen. (...)

In sommige gevallen zijn samengestelde zinnen van dit type zonder voornaamwoordelijk bijwoord niet voor iedereen aanvaardbaar. Dit geldt bijv. voor de volgende (b)-zinnen. Tegen zulke zinnen hoeft echter geen bezwaar gemaakt te worden. (...)

(19a) We zijn ervan overtuigd dat ze zal slagen.

(19b) We zijn overtuigd dat ze zal slagen.