Taaladvies.net
Diegene
Vraag
Is het mogelijk diegene te gebruiken zonder dat er een bijzin op volgt? Bijvoorbeeld in: We hebben gehoord dat iemand de portemonnee gevonden heeft. Wil diegene zich melden?
Antwoord
Dit gebruik van diegene zonder erop volgende bijzin wordt in schriftelijk taalgebruik niet goedgekeurd. Correct is: Wil degene die de portemonnee gevonden heeft zich melden? of We hebben gehoord dat iemand de portemonnee gevonden heeft. Wil die (persoon) zich melden?
Toelichting
Diegene en degene wijzen niet terug, maar duiden een persoon aan die in een bijzin of bepaling erna nader omschreven wordt. Vandaar dat sommige grammatica's spreken van een 'bepalingaankondigend voornaamwoord'.
In Nederland komt diegene in populaire spreektaal tegenwoordig vaak voor zonder bijzin. Diegene heeft dan de functie van onderwerp (Diegene probeert altijd het onderste uit de kan te halen), van lijdend voorwerp (Ik zal diegene wel krijgen) of van meewerkend voorwerp (Ik zal diegene geen seconde de tijd geven om weg te komen).
Misschien is het vanwege dit terugverwijzende gebruik van diegene en degene in populaire Nederlandse spreektaal dat sommige grammatica's een zin als Wil diegene zich melden? goedkeuren.
Zie ook
Bronnen
Onze Taal 62 (1993), 300.
Fontein, A.M. & Pescher-ter Meer, A. (1993). Nederlandse grammatica voor anderstaligen. Utrecht: Nederlands Centrum Buitenlanders.
Naslagwerken
Taalboek Nederlands (1997) , p. 170; ANS (1997) , p. 311; Van den Toorn (1984) , p. 223; Rijpma & Schuringa (1978) , p. 159
