Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Sensibiliseren / bewustmaken

Vraag

Is het woord sensibiliseren correct in de betekenis 'bewustmaken', zoals in de volgende zin: Werkgevers moeten hun medewerkers sensibiliseren over het risico op een burn-out?

Antwoord

Sensibiliseren is in die betekenis standaardtaal in België. Standaardtaal in het hele taalgebied is onder andere bewustmaken.

Toelichting

Sensibiliseren wordt in de standaardtaal in België veelvuldig gebruikt in de betekenis '(iemand) bewust maken van of gevoelig maken voor een bepaald probleem'. Standaardtaal in het hele taalgebied is onder andere bewustmaken, gevoelig maken, warm maken, ontvankelijk maken, belangstelling wekken of aandacht vragen.

(1a) Met de betoging tegen het onverdoofd slachten van dieren wil men de mensen sensibiliseren voor het welzijn van dieren. [standaardtaal in België]

(1b) Met de betoging tegen het onverdoofd slachten van dieren wil men aandacht vragen voor het welzijn van dieren.

(2a) In overheidscommunicatie zijn de doelstellingen niet commercieel: meestal gaat het om informeren en sensibiliseren. [standaardtaal in België]

(2b) In overheidscommunicatie zijn de doelstellingen niet commercieel: meestal gaat het om informeren en bewustmaken.

Ook het overeenkomstige zelfstandig naamwoord sensibilisering, en samenstellingen met sensibilisering, zoals sensibiliseringscampagne, zijn standaardtaal in België. In de standaardtaal in het hele taalgebied wordt meestal bewustmaking of een samenstelling met bewustmaking gebruikt.

(3a) Dertig procent van de Belgen gaat nooit naar de tandarts. Er moet dus worden ingezet op preventie en sensibilisering. [standaardtaal in België]

(3b) Dertig procent van de Belgen gaat nooit naar de tandarts. Er moet dus worden ingezet op preventie en bewustmaking.

(4a) De overheid organiseert regelmatig sensibiliseringscampagnes om u te wijzen op de gevaren van alcohol achter het stuur. [standaardtaal in België]

(4b) De overheid organiseert regelmatig bewustmakingscampagnes om u te wijzen op de gevaren van alcohol achter het stuur.

Sensibiliseren (en sensibilisatie/sensibilisering) is standaardtaal in het hele taalgebied in de betekenis 'gevoelig(er) maken voor een bepaalde stof, bijvoorbeeld voor geneesmiddelen'. Ook als fotografische term is sensibiliseren standaardtaal in het hele taalgebied, in de betekenis 'gevoelig maken voor licht'.

(5) Soms is er maar één dosis nodig om je afweersysteem te sensibiliseren, soms een volledige tiendaagse kuur.

(6) Allergische sensibilisering is het herkennen van een specifiek allergeen en de steeds heftigere reactie erop.

(7) Doodgewoon papier wordt lichtgevoelig als je het bedekt met keukenzout en het vervolgens sensibiliseert met zilvernitraat.

Bronnen

VRT.Taalnet. Titel. Geraadpleegd op 26 september 2014 via http://www.vrt.be/taal/sensibiliseren.

Naslagwerken

 

sensibiliseren

sensibilisatie, sensibilisering

Grote Van Dale (2005)

2 (alg.Belg.N.) (mbt. personen) gevoelig maken voor een bep. probleem, met het oog op de maatregelen die voor de oplossing daarvan noodzakelijk zijn

-

Van Dale Hedendaags Nederlands (2008)

(in België) (het publiek of een bep. groep) bewust maken, gevoelig maken, warm maken

-

Woordenboek Correct Taalgebruik (2004), p. 245

[wordt afgekeurd] gevoelig maken voor, belangstelling wekken voor, bewust maken van

[wordt afgekeurd] bewustmaking

Correct Taalgebruik (2006), p. 227

[wordt afgekeurd] 'Sensibiliseren' is niet algemeen gangbaar voor belangstelling wekken, attenderen, onder de aandacht brengen, warm maken voor iets, opwekken, aansporen, oproepen.

-

 

Stijlboek VRT (2003), p. 212

Bruikbaar Belgisch Nederlands voor: belangstelling wekken voor, bewust maken voor, gevoelig maken voor, ontvankelijk maken voor, warm maken voor. Het wordt vooral gebruikt in verband met problemen en de maatregelen die genomen moeten worden om er een oplossing voor te bieden.

Campagne de sensibilisation is in het Nederlands: bewustmakingscampagne. Sensibiliseren is vaak een cliché. Gebruik liever specifiekere woorden: landelijke campagne, voorlichtingscampagne, overheidscampagne, jongerencampagne, verkeerscampagne, antirookcampagne.

 

Vlaams-Nederlands woordenboek (2003)

belangstelling wekken, aandacht vragen voor, iets onder de aandacht brengen

-

Het Witte Woordenboek Nederlands (2007)

2 BN (iem.) gevoelig, ontvankelijk maken, vooral door iemand ergens bij te betrekken, door iemand informatie te verschaffen enz.; ook belangstelling wekken (voor): mensen voor het museum ~

-

Prisma Handwoordenboek Nederlands (2014)

2 BN (iemand) gevoelig, ontvankelijk maken, vooral door iemand ergens bij te betrekken, door iemand informatie te verschaffen enz.: mensen voor het museum sensibiliseren

-