Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Langs / naast (- iemand zitten)

Vraag

Wat is correct: De jongen die langs mij in de bioscoop zat, at een grote zak popcorn of De jongen die naast mij in de bioscoop zat, at een grote zak popcorn?

Antwoord

Combinaties als langs iemand zitten of langs iemand staan behoren niet tot de standaardtaal. In de standaardtaal gebruiken we in zulke gevallen meestal naast.

Toelichting

In de betekenis 'aan de zijde van' en 'parallel met' is langs in de meeste gevallen standaardtaal in het hele taalgebied.

(1) Overal waar de ronde voorbijkomt, staan mensen langs de weg te zwaaien.

(2) De auto's stonden langs de kant van de weg geparkeerd.

In enkele delen van het taalgebied komt langs ook voor in de combinaties langs iemand zitten, staan of lopen. Hoewel ook hier de betekenis 'aan de zijde van' is, is dat gebruik van langs geen standaardtaal.

(3a) Toen Anna leerde rijden, zat haar man langs haar als instructeur. (geen standaardtaal)

(4a) Die man die de hele avond langs ons stond tijdens de receptie, kon enorm zeuren. (geen standaardtaal)

(5a) Ze liepen samen naar de kermis: Stan in het midden en zijn zonen langs hem. (geen standaardtaal)

Ook in zinnen als de volgende is langs geen standaardtaal.

(6a) Hun garage staat langs ons huis. (geen standaardtaal)

In de standaardtaal gebruiken we in zulke zinnen naast of een formulering als aan de zijde van.

(3b) Toen Anna leerde rijden, zat haar man naast haar als begeleider.

(4b) Die man die de hele avond naast ons stond tijdens de receptie, kon enorm zeuren.

(5b) Ze liepen samen naar de kermis: Stan in het midden en zijn zonen aan zijn zijde.

(6b) Hun garage staat naast ons huis. (geen standaardtaal)

Langs iemand lopen is wel correct als langs gebruikt is in de betekenis 'voorbij'.

(7) Bob liep twee keer langs ons zonder ons te zien.

Zie ook

Aan / bij (de bushalte)
Langs daar / daarlangs
Langs de ene kant / aan de ene kant / enerzijds
Langs / via / door het raam
Langsheen / langs
Langs voor / aan de voorkant / van voren

Bronnen

Hendrickx, R. Langs. Geraadpleegd op 5 september 2012 via http://www.vrt.be/taal/langs-0.

Naslagwerken

langs

Grote Van Dale (2005)

(voorz.) 1 aan de zijde van en parallel met -: langs de rivier, de kust, de weg, het bos; (alg.Belg.N.) langs hier, langs daar, hierlangs, daarlangs (…) 5 (alg.Belg.N.) (voor de aanduiding van een plaats) aan de kant van, opzij van -, syn. aan: een hutje langs de straat; langs deze zijde is het papier wit; langs binnen, van binnen

Van Dale Hedendaags Nederlands (2006)

[vz.] 1 in de lengte van, syn. langsheen bomen langs de weg

Verschueren (1996)

I. vz. 1. in de lengte bezijden, in de lengte tegen iets staand, in een lijn naast: bomen - de weg; - de grenzen 2. voorbij: toen hij - die paal kwam (…) 3. in een lijn over, als aanduiding van de weg die iemand volgt: het vervoer - de spoorweg; - de straat

Koenen (2006)

I vz 1 in de lengte van: ~ een rivier wandelen terzijde van; de weg loopt ~ het bos;

Woordenboek Correct Taalgebruik (2004), p. 152

[wordt afgekeurd] (…) - daar, daarlangs, daar, die kant uit; - hier, hierlangs, hier, deze kant uit;(…) - deze kant, aan; - Vlaamse zijde, aan; - beide zijden van de taalgrens, aan; - de ene kant, - de andere kant, enerzijds, anderzijds, aan de ene kant, aan de andere kant; langs - kanten, van

Correct Taalgebruik (2006), p. 138

Langs betekent: in de lengte van of soms voorbij.
- We wandelden langs de Demer.
- De auto reed rakelings langs de boom.

Het woord past niet in de volgende zinnen:

- We parkeerden de wagen aan de linkerkant van de straat.

- Aan de onderkant bleek de kast beschadigd te zijn.

- Aan de ene kant was ze met zijn aanbod niet ontevreden.

- Aan de achterkant hoorden we een hels lawaai. (…)

Taalwijzer (2000), p. 196

1) betekent o.a.: in de lengte van, voorbij, terzijde; het wordt ook gebruikt ter aanduiding van de weg die wordt gevolgd (ook fig.). (…)

2) Correct zijn: hierlangs, daarlangs, waarlangs (niet: langs hier, langs daar, langs waar)

3) langs is niet bruikbaar in de betekenis van *door, *via, *aan, van, per.

Stijlboek VRT (2003), p. 145

Langs betekent: parallel met en in de lengte van: Er staan bomen langs de rivier; Je kunt langs de weg parkeren.

Niet gebruiken in deze zinnen:

Niet: *De auto stond langs de linkerkant van de weg.

Wel: De auto stond aan de linkerkant van de weg.(…)

Niet: *Langs de ene kant ben ik niet ontevreden.
Wel: Aan de ene kant ben ik niet ontevreden.

Vlaams-Nederlands woordenboek (2003)

- langs hier, hierlangs, deze kant uit

- langs daar, daarlangs, deze kant uit

- langs waar, waar, waarlangs (…)

- langs de straat, aan de kant van (…)

- een fietspad langs een kant van de straat, aan

- een appartement langs de zeedijk, op de zeedijk

- langs alle kanten, van alle kanten

Het Witte Woordenboek Nederlands (2007)

I bijw vz 1 bezijden, (in de lengte) naast: een rij bomen ~ de weg 2 voorbij: ze liep ~ ons zonder ons te zien (…) 3 BN aan, op; naar … toe, naar: een kamer ~ de straat aan de straat (…), ~ achter, voor van achter, voor, ~ de ene kant, andere kant enerzijds, anderzijds

Prisma Handwoordenboek Nederlands (2009)

I bijw vz 1 bezijden, (in de lengte) naast: een rij bomen ~ de weg 2 voorbij: ze liep ~ ons zonder ons te zien (…) 3 BN, spreektaal aan, op; naar … toe, naar: een kamer ~ de straat aan de straat (…) ~ achter, voor van achter, voor, ~ de ene kant, andere kant enerzijds, anderzijds