Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Langs / via / door het raam

Vraag

Is deze zin correct: Bij brand ga ik langs het raam naar buiten?

Antwoord

Ja, langs in de betekenis van 'door … heen, via' is standaardtaal in België.  Het is onduidelijk of langs in deze betekenis ook in Nederland tot de standaardtaal gerekend kan worden. Standaardtaal in het hele taalgebied zijn in elk geval door … (heen) of via.

Toelichting

Langs kan in de standaardtaal in België gebruikt worden in de betekenis 'door iets heen, via'. In Nederland wordt langs ook wel gebruikt in de betekenis 'via', ook door standaardtaalsprekers. Toch is er een niet te verwaarlozen groep taalgebruikers die langs in die betekenis afkeurt. Het is daarom vooralsnog niet duidelijk of langs in deze betekenis ook in Nederland tot de standaardtaal gerekend kan worden.

(1a) Omdat ze van haar ouders nooit op stap mocht gaan, kroop ze soms 's nachts langs het raam naar buiten. [standaardtaal in België]

(2a) Kunnen jullie langs de voordeur komen, alsjeblieft? [standaardtaal in België]

Standaardtaal in het hele taalgebied zijn de synoniemen door(heen), via.

(1b) Omdat ze van haar ouders nooit op stap mocht gaan, kroop ze soms 's nachts door het raam naar buiten.

(2b) Kunnen jullie via de voordeur komen, alsjeblieft?

In de figuurlijke betekenis 'via' is langs wel standaardtaal in het hele taalgebied.

(3) Langs deze weg willen wij ons medeleven aan de familieleden betuigen.

Langs in de betekenissen 'voorbij' of 'ter zijde van, parallel met, naast' is standaardtaal in het hele taalgebied.

(4) We reden enkele uren langs de prachtige Noord-Portugese kust.

(5) Het paadje liep langs de rivier door het bos.

(6) Opeens ziet Marga de jongens langs het raam lopen.

(7) Ze is wel vijf keer langs zijn huis gereden om te checken of hij al thuis was.

Zie ook

Langsheen / langs
Langs / naast (- iemand zitten)
Langs daar / daarlangs
Langs de ene kant / aan de ene kant / enerzijds
Langs voor / aan de voorkant / van voren

Bronnen

Hendrickx, R. Langs. Geraadpleegd op 2 mei 2012 via http://www.vrt.be/taal/langs-0.

Naslagwerken

 

langs

Grote Van Dale (2005)

(voorz.) 1 aan de zijde van en parallel met -: langs de rivier, de kust, de weg, het bos; (alg.Belg.N.) langs hier, langs daar, hierlangs, daarlangs 2 in de lengte naast, bezijden de genoemde zaak: hier langs, daar langs (…) 3 ter aanduiding van de weg die iem. volgt, syn. via, door 4 voorbij: (…) langs een gebouw, een kantoor, een winkel heen lopen, voorbij (…) 5 (alg.Belg.N.) (voor de aanduiding van een plaats) aan de kant van, opzij van -, syn. aan: een hutje langs de straat

Van Dale Hedendaags Nederlands (2006)

[vz.] 1 in de lengte van, syn. langsheen bomen langs de weg 2 door, via langs de achterdeur 3 voorbij

Verschueren (1996)

I. vz. 1. in de lengte bezijden, in de lengte tegen iets staand, in een lijn naast: bomen - de weg; - de grenzen 2. voorbij: toen hij - die paal kwam (…) 3. in een lijn over, als aanduiding van de weg die iemand volgt: het vervoer - de spoorweg; - de straat

Koenen (2006)

I vz 1 in de lengte van: ~ een rivier wandelen terzijde van; de weg loopt ~ het bos; 2 in de richting van; door: ~ de voordeur het huis verlaten 3 terzijde, voorbij: ik ga ~ uw huis

Woordenboek Correct Taalgebruik (2004), p. 152

[wordt afgekeurd] (…) - daar, daarlangs, daar, die kant uit; - hier, hierlangs, hier, deze kant uit; - de (voor)deur, door; - iemand zitten, naast; - deze kant, aan; - Vlaamse zijde, aan; - beide zijden van de taalgrens (…)

Correct Taalgebruik (2006), p. 138

Langs betekent: in de lengte van of soms voorbij.
- We wandelden langs de Demer.
- De auto reed rakelings langs de boom.

Het woord past niet in de volgende zinnen:

- We parkeerden de wagen aan de linkerkant van de straat. (…)

Taalwijzer (2000), p. 196

1) betekent o.a.: in de lengte van, voorbij, terzijde; het wordt ook gebruikt ter aanduiding van de weg die wordt gevolgd (ook fig.). (…)

2) Correct zijn: hierlangs, daarlangs, waarlangs (niet: langs hier, langs daar, langs waar)

3) langs is niet bruikbaar in de betekenis van *door, *via, *aan, van, per.

Stijlboek VRT (2003), p. 145

Langs betekent: parallel met en in de lengte van: Er staan bomen langs de rivier; Je kunt langs de weg parkeren.

Niet gebruiken in deze zinnen: (…)

Niet: *De treinen rijden niet langs de Noord-Zuidverbinding.
Wel: De treinen rijden niet door de Noord-Zuidverbinding.
Niet: *Hij is langs het raam naar binnen geklommen.
Wel: Hij is door het raam naar binnen geklommen.
Niet: *Langs de achterdeur glipte de dief weg.
Wel: Via de achterdeur glipte de dief weg.

Vlaams-Nederlands woordenboek (2003)

(…)

- langs de straat, aan de kant van (…)

- een fietspad langs een kant van de straat, aan

- een appartement langs de zeedijk, op de zeedijk

- langs alle kanten, van alle kanten

Het Witte Woordenboek Nederlands (2007)

I bijw vz 1 bezijden, (in de lengte) naast: een rij bomen ~ de weg 2 voorbij: ze liep ~ ons zonder ons te zien (…)  3 BN aan, op; naar … toe, naar: een kamer ~ de straat aan de straat (…)

Prisma Handwoordenboek Nederlands (2009)

I bijw vz 1 bezijden, (in de lengte) naast: een rij bomen ~ de weg 2 voorbij: ze liep ~ ons zonder ons te zien (…)  3 BN, spreektaal aan, op; naar … toe, naar: een kamer ~ de straat aan de straat (…)