Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Door de band (genomen) / door de bank (genomen)

Vraag

Wat is de correcte uitdrukking in de volgende zin: Door de bank (genomen) vergaderen ze efficiënt of Door de band (genomen) vergaderen ze efficiënt?

Antwoord

Zowel door de band (genomen) als door de bank (genomen) is correct. In Nederland wordt vrijwel alleen door de bank (genomen) gebruikt.

Toelichting

Door de bank (genomen) en door de band (genomen) hebben allebei de betekenis 'gemiddeld, gewoonlijk, doorgaans'. Deze uitdrukkingen komen allebei zowel met als zonder genomen voor. Al deze varianten zijn correct, maar in Nederland is de uitdrukking door de bank (genomen) veruit het gebruikelijkst.

(1a) Tienkampers moeten door de bank genomen meer trainen dan andere atleten.

(2a) Zijn mensen zonder kinderen door de bank gelukkiger dan mensen met kinderen?

(3) Daders van een passionele moord recidiveren door de band genomen niet of zelden.

(4) Door de band is de prijs van landbouwgrondstoffen goed voor 20 procent van de eindprijs van voeding in de winkel.

Veel taalgebruikers zijn niet erg vertrouwd met deze uitdrukkingen en gebruiken eerder een woord als gemiddeld, gewoonlijk, doorgaans.

(1b) Tienkampers moeten gemiddeld meer trainen dan andere atleten.

(2b) Zijn mensen zonder kinderen doorgaans gelukkiger dan mensen met kinderen?

Bijzonderheid

De uitdrukkingen door de band genomen en door de bank genomen lijken erg op elkaar, maar ze hebben vermoedelijk een andere oorsprong: in door de bank genomen zou bank verwijzen naar de vis- of vleesbanken in vis- of vleeshallen, waar uiteenlopende prijzen golden. In door de band genomen zou band verwijzen naar de band die de gemiddelde hoeveelheid rijshout samenhoudt.

Zie ook

Algemeen (in / over het -)

Bronnen

Hendrickx, R. Band (door de - genomen). Geraadpleegd op 6 december 2011 http://www.vrt.be/taal/band-door-de-genomen.

Naslagwerken

 

 

door de bank genomen 

door de band genomen

Grote Van Dale (2005)

[bij bank] 6 door de bank (genomen) a) door elkaar, gemiddeld, b) gewoonlijk, doorgaans

[bij band] 13 (gew.) door de band, door de bank (genomen)

Van Dale Hedendaags Nederlands (2006)

[bij bank] door de bank genomen: gemiddeld

-

Verschueren (1996)

[bij bank] A. 2. door de – [de verschillende vis-, veelsbanken door ekaar genomen], gemiddeld, gewoonlijk

[bij band] A. 1. Gez. door de – [gemiddelde hoeveelheid rijshout door een band samengehouden], gemiddeld, gewoonlijk

Koenen (2006)

[bij bank] 2 de winst bedraagt door de ~genomen 15% gemiddeld

[bij band] 3 door de ~ gemiddeld, door de bank

Kramers (2000)

[bij bank] 2 door de ~ gemiddeld

[bij band] 2 door de ~ gemiddeld

Taalwijzer (2000), p. 53

[bij bank] 2) door de bank genomen betekent gemiddeld, door elkaar, doorgaans.

-

Het Witte Woordenboek Nederlands (2007)

[bij bank] 3 door de ~ (genomen) gemiddeld

[bij band] door de ~ gemiddeld

Prisma Handwoordenboek Nederlands (2009)

[bij bank] NN door de ~ (genomen) gemiddeld

[bij band] door de ~ gemiddeld