Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Burgerlijk / civiel

Vraag

In welke context gebruiken we burgerlijk en in welke context civiel?

Antwoord

Burgerlijk gebruiken we in een aantal combinaties als burgerlijk ingenieur (in België), burgerlijke staat, burgerlijke stand, burgerlijk jaar en burgerlijk recht. Civiel gebruiken we onder andere in civiel ingenieur (in Nederland), civiele lijst, civieltechnische werken, civiel recht en civielrechtelijk.

Toelichting

In de standaardtaal gebruiken we in bepaalde woordcombinaties civiel, en in andere combinaties burgerlijk.

In namen van functies of instellingen waar burgerlijk de betekenis heeft van 'niet-militair' kan men meestal een samenstelling gebruiken met burger-: burgerbevolking, burgerluchtvaart, burgerpersoneel.

Wanneer het zelfstandig naamwoord zich niet leent tot een samenstelling van burger + zelfstandig naamwoord, dan gebruiken we het bijvoeglijk naamwoord burgerlijk, bijvoorbeeld in: burgerlijk ingenieur (in België), burgerlijke stand, burgerlijke staat en burgerlijk jaar. De benaming burgerlijk ingenieur in België komt ongeveer overeen met civiel ingenieur in Nederland. De burgerlijke stand is de afdeling van het gemeentebestuur waar de registers van geboorte, huwelijk en overlijden worden bijgehouden. De burgerlijke staat is iemands rechtstoestand inzake geboorte, huwelijk enzovoort. Gebruikelijker dan burgerlijk jaar is kalenderjaar.

In een aantal woordcombinaties komt civiel voor, bijvoorbeeld in civiel ingenieur (in Nederland), civiele lijst, civieltechnische werken en in civielrechtelijk. De civiele lijst (vertaling van het Engelse civil list) is de toelage die toegekend wordt aan het staatshoofd en zijn hofhouding op de staatsbegroting. Een civiel ingenieur is een wegen- en waterbouwkundig ingenieur en civieltechnisch betekent 'betrekking hebbend op wegenbouw en waterstaat'. Civielrechtelijk betekent 'met betrekking tot het civiele recht of burgerlijk recht' (beide termen worden in de standaardtaal gebruikt). De aansprakelijkheid op grond van het burgerlijk recht heet in Nederland wettelijke aansprakelijkheid, in België burgerlijke aansprakelijkheid.

Zie ook

Wettig - wettelijk

Naslagwerken

burgerlijk civiel
Grote Van Dale (2005) 4 behorend tot de staatsburger, tot een geregelde maatschappij

1 tot de burgerstand behorend, syn. burgerlijk, tgov. militair, kerkelijk

Van Dale Hedendaags Nederlands (2006)

3 horend bij de staatsburger of in een geregelde maatschappij, syn. civiel, staatsburgerlijk

1 burgerlijk

Verschueren (1996)

3. betrekking hebbend op de burgers van een staat (…) Syn. civiel. Tgst. militair.

1. burgerlijk a. Tgst. militair (…) b. Tgst. staats- of strafrechtelijk (…)

Koenen (2006)

2 de burger betreffend (…) 8 (Belg) civiel

1 burgerlijk

Kramers (2000)

3 voor of van of betrekking hebbend op de burgers van stad of staat

1 burger-; burgerlijk

Correct Taalgebruik (2006), p. 50

In namen van functies of instellingen waar burgerlijk de betekenis heeft van 'niet militair' kan men meestal een samenstelling gebruiken met burger- (…) Ook civiel komt voor, met name in civiele lijst (….) De benaming civiel ingenieur in Nederland komt ongeveer overeen met burgerlijk ingenieur in België.

-

Woordenboek correct taalgebruik (2004), p. 49, 53

[B] Burgerlijke Bescherming, [NL] Bescherming Burgerbevolking, burgerbescherming; (…) [B] - ingenieur, [NL] civiel-ingenieur; - jaar, kalenderjaar; zich als –e partij (aan)stellen, zich civiele partij stellen (…) –e verantwoordelijkheid, aansprakelijkheid, wettelijke aansprakelijkheid (…) – wel: de –e stand; de –e staat

[B] -e bescherming, [NL] (hist.) Bescherming Burgerbevolking (BB), burgerbescherming. – wel: kernenergie voor –e doeleinden; de –e lijst (toelage voor het staatshoofd); civiel-ingenieur

Taalwijzer (1998), p. 84

In namen van functies en instellingen waar burgerlijk betekent niet-militair gebruiken we een samenstelling met burger + subst.; als het subst. zich niet tot een samenstelling leent, bezigen we burgerlijk.

-

Stijlboek VRT (2003), p. 53, 60

[bij burgerbescherming / Civiele Bescherming] De algemene term is burgerbescherming. We gebruiken Civiele Bescherming alleen maar om te verwijzen naar de Belgische organisatie.

[bij Civiele Bescherming / burgerbescherming] We gebruiken Civiele Bescherming alleen maar om te verwijzen naar de Belgische organisatie. De algemene term is burgerbescherming.

Vlaams-Nederlands woordenboek (2003)

- burgerlijke begrafenis (…)

- burgerlijke partij (…)

- burgerlijke bescherming (…)

- burgerlijk ingenieur (…)

- burgerlijke aansprakelijkheid (… )

-