Officiële spelling Nederlandse Taalunie

A rato van

Vraag

Is a rato van een correcte combinatie, bijvoorbeeld in de zin De reistijd zal worden vergoed a rato van € 0,50 per km?

Antwoord

A rato van is een combinatie die in België in formeel taalgebruik voorkomt. Het is onduidelijk of we a rato van al dan niet tot de standaardtaal in België kunnen rekenen. In de standaardtaal in het hele taalgebied gebruiken we om een concrete verhouding bij een prijsaanduiding (de prijs per eenheid) of andere grootheid (bijvoorbeeld snelheid) uit te drukken: à, tegen, ten bedrage van, voor een bedrag van, van (elk), voor, tegen, met een snelheid van, in een verhouding van enzovoort. Om in het algemeen een evenredigheid uit te drukken worden in de standaardtaal al naargelang van, naar evenredigheid van, in verhouding tot, naar rato van en naar rata van gebruikt.

Toelichting

De voorzetseluitdrukking a rato van wordt geregeld gebruikt in België in formele schrijftaal, ook door standaardtaalsprekers. Toch is er een niet te verwaarlozen groep taalgebruikers die de combinatie afkeurt. Het is daarom vooralsnog niet duidelijk of a rato van tot de standaardtaal in België gerekend kan worden.

(1a) Danone heeft 123,2 miljoen nieuwe aandelen verkocht a rato van 24,73 euro. (in België, status onduidelijk)

(2a) De Russische verbeterde al zesentwintig keer het wereldrecord polsstokhoogspringen, a rato van 50.000 dollar per record. (in België, status onduidelijk)

(3a) De bank geeft zo'n 36,5 miljoen nieuwe aandelen uit a rato van 1,34 nieuw aandeel voor elk bestaand aandeel. (in België, status onduidelijk)

(4a) Iedereen moet een bijdrage betalen a rato van zijn meest recente inkomen. (in België, status onduidelijk)

(5a) De premie wordt berekend a rato van het aantal maanden werkelijke arbeidsprestaties. (in België, status onduidelijk)

De betekenis van a rato van laat zich niet scherp omschrijven. Volgens de woordenboeken betekent a rato van 'naar verhouding, naar evenredigheid'. In de praktijk wordt de combinatie op twee verschillende manieren gebruikt. Meestal drukt a rato van een concrete verhouding bij een prijsaanduiding (de prijs per eenheid) of andere grootheid (bijvoorbeeld snelheid) uit. In de standaardtaal in het hele taalgebied wordt in die gevallen bijvoorbeeld à, tegen, ten bedrage van, voor een bedrag van, van (elk), voor, tegen, met een snelheid van, in een verhouding van gebruikt.

(1b) Danone heeft 123,2 miljoen nieuwe aandelen verkocht à 24,73 euro.

(2b) De Russische verbeterde al zesentwintig keer het wereldrecord polsstokhoogspringen, voor een bedrag van 50.000 dollar per record.

(3b) De bank geeft zo'n 36,5 miljoen nieuwe aandelen uit in een verhouding van 1,34 nieuw aandeel voor elk bestaand aandeel.

Daarnaast wordt a rato van ook gebruikt om in het algemeen uit te drukken dat iets evenredig is met iets anders. In de standaardtaal in het hele taalgebied wordt in die betekenis al naargelang van, naar evenredigheid van, in verhouding tot, naar rato van en naar rata van gebruikt.

(4b) Iedereen moet een bijdrage betalen in verhouding tot zijn meest recente inkomen.

(5b) De premie wordt berekend naar rato van het aantal maanden werkelijke arbeidsprestaties.

Zie ook

Aan / à / tegen / voor (bij prijsaanduiding)
Ad / à € 50,-
Naar rato / naar rata / pro rato / pro rata

Bronnen

Hendrickx, R. Rata / rato / ratio. Geraadpleegd op 3 mei 2010 via http://www.vrt.be/taal/rata-rato-ratio.

Naslagwerken

 

rato

rata

Grote Van Dale (2005)

[bij rato] naar rato, naar evenredigheid

[bij pro rato] (bw. van hoedanigheid) naar ieders aandeel, in de juiste verhouding – van Lat. pro rata parte

[bij a rato van] (bw.) (alg.B.N.) naar evenredigheid van, in verhouding tot

[bij rata] 1 naar rata (van-), naar verhouding, naar evenredigheid van -, pro rata, pro rato

[bij pro rata] (bw.) naar verhouding, naar rata (van-), syn. pro rato – van Lat. pro rata parte

 

Van Dale Hedendaags Nederlands (2006)

[bij rato] naar rato naar verhouding

[bij pro rato] [bw.] 1 in de juiste verhouding

[bij rata] naar rata van naar verhouding

Verschueren (1996)

[bij rato] [eig. minder juist dan *rata] in de uitdr. naar (of: pro) – (van), naar verhouding, evenredigheid (van).

[bij pro rata, pro rato] [Lat.*rata] ieder voor zijn aandeel, naar evenredig

[bij rata] (…) evenredig aandeel: naar, pro – van, naar evenredigheid, naar verhouding

[bij pro rata, pro rato] [Lat.*rata] ieder voor zijn aandeel, naar evenredig

Koenen (2006)

[bij rato] naar ~ naar evenredigheid; vgl rata

 

[bij rata] v(m) evenredig deel: naar ~; vgl rato

Taalwijzer (2000)

[bij rata] Let op de correcte wending: naar, pro rata of rato (van. Het betekent: naar verhouding, naar evenredigheid van (niet: à rata of à rato).

[bij rata] Let op de correcte wending: naar, pro rata of rato (van. Het betekent: naar verhouding, naar evenredigheid van (niet: à rata of à rato).

Het Witte Woordenboek Nederlands (2007)

[bij rato] pro of naar ~ naar evenredigheid

[bij rata] (de evenredige bijdrage, evenredig aandeel – naar ~ naar evenredigheid

Prisma Handwoordenboek Nederlands (2009)

[bij rato] zn (< Lat) pro of naar ~, BN a ~ van naar verhouding, naar evenredigheid

 

[bij rata] (< Lat) de evenredige bijdrage, evenredig aandeel ▪ naar ~ naar evenredigheid