Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Naar … (toe) (naar de kiezer (toe), naar de toekomst (toe))

Vraag

Is het gebruik van naar … toe correct in de volgende zinnen: Het is belangrijk dat de politieke standpunten voldoende transparant zijn naar de kiezer toe en Naar de toekomst toe zullen we meer aandacht besteden aan verkeersveiligheid?

Antwoord

Het is onduidelijk of het gebruik van naar ... toe in deze zinnen als correct kan worden beschouwd. U kunt in deze zinnen beter de voorzetsels voor en in gebruiken: Het is belangrijk dat de politieke standpunten voldoende transparant zijn voor de kiezer; In de toekomst zullen we meer aandacht besteden aan verkeersveiligheid.

Toelichting

Naar ... toe is correct gebruikt als het de letterlijke betekenis 'in de richting van' heeft. Het hangt dan meestal af van een werkwoord (bijvoorbeeld gaan naar, zie (1) en (2)). Toe kan meestal ook weggelaten worden.

(1) Door zelf naar de mensen toe te gaan, proberen politici kiezers te ronselen.

(2) Met de resultaten van de enquête gingen we in april en mei opnieuw naar de burger.

(3) Hij stond met zijn rug naar de koning toe.

Bij figuurlijk gebruik geeft de naar ... (toe)-constructie een vrij vage richting aan. Naar … toe heeft dan meestal betrekking op een voorafgaand zelfstandig naamwoord (bijvoorbeeld de dienstverlening/communicatie naar ... (toe), zoals in (4a) en (5a)) of een bijvoeglijk naamwoord (bijvoorbeeld flexibel naar, zoals in (7a)). Dat figuurlijke gebruik van naar … (toe) komt weliswaar vaak voor, maar is voor heel wat taalgebruikers niet aanvaardbaar. Het is daarom onduidelijk of dat gebruik van naar … (toe) als correct kan worden beschouwd.

(4a) Er is behoefte aan een allesomvattende website die een optimale dienstverlening naar de burger kan bieden. (status onduidelijk)

(5a) In de communicatie naar onze studenten toe proberen we zo duidelijk mogelijk te zijn. (status onduidelijk)

(6a) Deze beslissing is moeilijk te verantwoorden naar de treinreizigers toe. (status onduidelijk)

(7a) Aannemers zijn vaak heel flexibel naar hun klanten. (status onduidelijk)

(8a) Wanneer wordt de tekst vertaald naar het Engels toe? (status onduidelijk)

(9a) Wat vind je van zijn houding naar de directeur toe? (status onduidelijk)

(10a) De effecten van aspartaam naar de gezondheid toe zijn nog niet bekend. (status onduidelijk)

(11a) Naar de toekomst toe zullen we meer aandacht besteden aan verkeersveiligheid. (status onduidelijk)

Meestal kan naar ... (toe) vervangen worden door een specifiek voorzetsel: voor, met, bij enzovoort.

(4b) Er is behoefte aan een allesomvattende website die een optimale dienstverlening voor de burger kan bieden.

(5b) In de communicatie met onze studenten proberen we zo duidelijk mogelijk te zijn.

(6b) Deze beslissing is moeilijk te verantwoorden bij de treinreizigers.

(7b) Aannemers zijn vaak heel flexibel tegenover hun klanten.

(8b) Wanneer wordt deze tekst vertaald in het Engels?

(9b) Wat vind je van zijn houding tegenover de directeur?

(10b) De effecten van aspartaam op de gezondheid zijn nog niet bekend.

(11b) In de toekomst zullen we meer aandacht besteden aan verkeersveiligheid.

Soms wordt naar … toe gebruikt in een nog vagere betekenis, waarbij het aspect 'richting' helemaal verdwenen is. Het betekent dan 'betreffende, voor wat betreft'. Dat gebruik van naar … toe wordt eveneens door velen als niet correct beschouwd. Ook hier kan daarom beter een specifiek(e) woord(combinatie) worden gebruikt.

(12a) En naar externe collega's toe, zijn er nog dingen die we over het hoofd hebben gezien? (status onduidelijk)

(12b) En wat externe collega's betreft, zijn er nog dingen die we over het hoofd hebben gezien?

Zie ook

Binnen de overheid
Op (het) vlak van / op (het) gebied van
Richting zee / naar zee
Rond (informatie -)

Bronnen

Hendrickx, R. (2005) Naar naar ... toe toe. Geraadpleegd op 10 september 2012 via http://www.vrt.be/taal/naar-naar-toe-toe.

Naslagwerken

 

Naar … (toe)

Grote Van Dale (2005)

[bij naar] (voorz.) 2 ter aanduiding van een richting of een gekeerd-zijn naar een persoon of zaak, zonder dat een verplaatsing in die richting geschiedt (steeds in combinatie met 'toe'): ze keek naar hem toe; met zijn rug naar de zon toe (…); - als passe-partoutvoorzetsel met onduidelijke betekenis: de indruk die dat naar de leden toe maakt, op; wat zijn de plannen naar de toekomst toe, met betrekking tot; een verlaging die naar de klanten toe doorgerekend kan worden, aan; hoe vertalen we die nieuwe regeling naar de ouders toe, ten behoeve van; de verantwoordelijkheid van de chef naar het personeel toe, ten overstaan van

Koenen (2006)

I vz 1 in de richting van (…) wij willen meer openheid betrachten ~ de kiezer toe jegens

Woordenboek Correct Taalgebruik (2004), p. 198

[bij naartoe, wordt afgekeurd] naar volgend jaar toe mag men verwachten dat …, binnen een jaar, over hooguit een jaar

Taalwijzer (2000), p. 223

[bij naar…toe] wordt vandaag de dag te pas en te onpas gebruikt en kan de plaats innemen van bijna elk vz. We vermijden het dus liefst. Renkema (p. 64) geeft nog als vb.: een verwijt naar iemand toe (aan). (…) Je houding naar iemand toe (jegens). (…) Je verantwoordelijk voelen naar iemand toe (voor).

Schrijfwijzer (2005), p. 100

[wordt afgekeurd] Het 'omzetsel' naar … toe wordt, behalve in de concrete betekenis naar (huis) toe, in de volgende zeven betekenissen gebruikt:

1. een verwijt naar iemand toe                       aan

2. een vertaling naar het Frans toe                  in

3. je houding naar iemand toe                         jegens

4. een echte ontmoeting naar de ander toe      met

5. effecten naar het milieu toe                        op

6. met een blik naar de toekomst toe               naar

7. je verantwoordelijk voelen naar iemand toe  voor

ANS (1997), p. 527-528

naar...toe

(17) Je moet zelf naar de klanten toe gaan, dan verdien je het meeste.

(18) Ik zie het als een stukje service naar de gebruiker toe.

(19) Het is naar de kiezers toe niet bepaald eerlijk om hierover te zwijgen.

Het gebruik van de voorzetselcombinatie naar...toe in overdrachtelijke zin, zoals in (18) en (19), is niet voor iedereen aanvaardbaar. Er is op zichzelf echter niets tegen. Net als de voorzetseluitdrukking in de richting van geeft het nadrukkelijk een richting aan.