Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Spek en eieren is lekker / spek en eieren zijn lekker

Vraag

Is Spek en eieren is lekker correct of moet de persoonsvorm in het meervoud: spek en eieren zijn lekker?

Antwoord

Als het gerecht bedoeld wordt waarbij spek en eieren samen gegeten worden, is een enkelvoudige persoonsvorm correct: spek en eieren is lekker.

Als het gaat om de afzonderlijke producten spek en eieren, kan ook een meervoudige persoonsvorm.

Toelichting

Als het onderwerp van een zin uit twee nevengeschikte leden met en bestaat, dan staat de persoonsvorm in het meervoud.

(1) Yves en Goedele hebben dit huis samen gekocht.

(2a) Spek en eieren zijn vette voedingsmiddelen.

(3a) Rood en geel zijn mooie kleuren.

(4a) Samson en Gert zijn erg populair.

(5a) Hans en Grietje verdwaalden in het bos.

Als het meerledige onderwerp echter verwijst naar één geheel of zelfstandigheid, staat de persoonsvorm in het enkelvoud.

(2b) Spek en eieren is lekker. (het gerecht)

(3b) Rood en geel wordt kampioen. (de ploeg)

(4b) 'Hans en Grietje' wordt nog steeds verteld. (het sprookje)

(5b) 'Samson en Gert' is erg populair. (het programma)

In zin (2a) wordt over elk afzonderlijk product gezegd dat het ongezond is. De persoonsvorm staat dan in het meervoud. In zin (2b) gaat het om de combinatie van de producten: het gaat om het gerecht spek en eieren, dat als één geheel beschouwd wordt. Om deze eenheidsbetekenis uit te drukken, staat de persoonsvorm in het enkelvoud. In zin (3a) gaat het om afzonderlijke kleuren. In (3b) wordt met rood en geel een voetbalploeg bedoeld.

In zinnen (4b) en (5b) is het meervoudig onderwerp een titel van een sprookje en van een programma. Ook dan is het onderwerp als één geheel te beschouwen en staat de persoonsvorm in het enkelvoud. Omdat dergelijke titels een eenheid vormen, worden ze vaak tussen aanhalingstekens geplaatst of cursief gedrukt.

Zie ook

Congruentieproblemen met en (algemeen)

Burgemeester en wethouders (B en W) heeft / hebben besloten
De wet- en regelgeving worden / wordt niet toegepast
Een of meer deelnemers is / zijn uitgeschakeld
Hoofdstuk 1 tot en met 3 wordt / worden voorafgegaan door een inleiding
Ik of jullie ga / gaan
Jan alsmede Piet hebben / heeft dat gedaan
Jan of ik heeft / heb / hebben dat gezegd
Jan of Piet hebben / heeft dat gedaan
Niet alleen de leerlingen, maar ook de leraar kijken / kijkt uit naar het weekend
Noch Jan noch Piet hebben / heeft dat gedaan
Pietersen c.s hebben / heeft
Verenigde Naties (VN) heeft / hebben
Zowel de wethouders als de burgemeester is / zijn tegen het voorstel
Zowel de politie als de brandweer zijn / is ter plaatse

Naslagwerken

ANS (1997), p. 1463 - 1464 of online via de E-ANS

Een enkelvoudige persoonsvorm komt ook voor bij onderwerpsnevenschikkingen die – in het algemeen gesproken – een enkelvoudige betekenis hebben. We kunnen hierbij de volgende gevallen onderscheiden. (…) [c] De leden noemen meerdere zelfstandigheden die samen een eenheid vormen. In dit geval kunnen de leden ook enkel- en meervoudig, of alleen meervoudig zijn. (…) De grens tussen nevenschikkingen waarvan de leden een eenheid vormen den die waarin dat niet het geval is, kan dus niet altijd duidelijk getrokken worden.

Taalboek Nederlands (2003), p. 261

Enkelvoudig zijn ook de nevenschikkingen waarvan de leden naar één zelfstandigheid verwijzen.