Officiële spelling Nederlandse Taalunie

De leukste twee foto's / de twee leukste foto's

Vraag

Wat is juist: de leukste twee foto's of de twee leukste foto's?

Antwoord

Beide varianten zijn juist, maar de twee leukste foto's is de gebruikelijkste volgorde.

Toelichting

Een bijvoeglijk naamwoord staat bij voorkeur zo dicht mogelijk bij het zelfstandig naamwoord waar het betrekking op heeft: leuke foto's. Een eventueel hoofdtelwoord komt daarvoor te staan: twee leuke foto's (niet leuke twee foto's). Ook als het bijvoeglijk naamwoord in de overtreffende trap staat, kiezen de meeste taalgebruikers voor de twee leukste foto's.

Maar ook de leukste twee foto's is correct: uit een hoeveelheid foto's worden er twee geselecteerd, en die twee foto's zijn het leukst. Sommige taalgebruikers verkiezen de leukste twee foto's zelfs boven de twee leukste foto's; die laatste volgorde is volgens hen niet logisch, omdat er maar één de leukste kan zijn. Toch is de twee leukste foto's in de praktijk het gebruikelijkst.

Zie ook

Grootste (tweede -, - op een na, (op) een na -)
Vier eerste / eerste vier

Bronnen

Hendrickx, R. (1998). De leukste twee foto's. Geraadpleegd op 3 april 2003 via http://www.taaldatabanken.com.
Onze Taal. De vijf eerste / eerste vijf klanten. Geraadpleegd op 3 april 2003 via http://onzetaal.nl/taaladvies/advies/de-vijf-eerste-eerste-vijf-klanten.

Naslagwerken

Schrijfwijzer (2002), p. 149 Ik hoop niet dat hij de twee laatste brieven nog wil zien. Sommige volgordes zijn onlogisch. Daarom kun je volgens sommige taalgebruikers niet zeggen dat iemand de twee laatste brieven nog wil zien. Want er kan maar één laatste brief zijn. Hier zou moeten staan de laatste twee.
ANS (1997), p. 832 of online via de E-ANS

In de derde positie [van de determinator] kan behalve een rangtelwoord ook een andere adjectivische constituent voorkomen, meestal een overtreffende trap, bijv.:

(2) de oudste twee kinderen
3) de beste drie kandidaten

Deze adjectivische constituent kan dan ten opzichte van de combinatie bepaald hoofdtelwoord + substantief beperkend gebruikt worden en krijgt soms (met name als het geen overtreffende trap betreft) een extra accent (bijv. een contrastaccent). Met behoud van dat accentpatroon kan in dergelijke gevallen de adjectivische constituent ook als voorbepaling van de kern in de naamwoordelijke constituent optreden. Vergelijk bijv. met elkaar:

(4a) Die gáve twee delen (houd ik, maar die kapótte (twee delen) stuur ik terug.)
(4b) Die twee gáve delen (houd ik, maar die (twee) kapótte (delen) stuur ik terug.)

Heeft de zin betrekking op twee gelijke groepen van zelfstandigheden (twee keer twee delen), dan is zowel de volgorde van (4a) als die van (4b) mogelijk. Gaat het daarentegen over ongelijke groepen (bijv. twee delen tegenover een heleboel andere), dan is alleen de volgorde uit (4b) mogelijk. Vergelijk met (4a) in dit verband de volgende zin, waarin het telwoord één in de derde positie van de determinator adjectivisch gebruikt is en waarin alleen maar van twee paren sprake kan zijn:

(5) Die ene twee delen (houd ik, maar die andere (twee delen) stuur ik terug.)

Stijlboek Volkskrant (2002) Vaak wordt geschreven: 'de drie hoogste klassen van het vwo', 'de twee grootste omroepen'. In beide gevallen kan er maar één de hoogste of de grootste zijn. Correct is: de hoogste drie klassen van het vwo, de grootste twee omroepen.