Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Voorhebben

Vraag

Is voorhebben correct in zinnen als Ik heb gisteren iets vreselijks voorgehad of Als ik het goed voorheb?

Antwoord

Nee, in beide zinnen is voorhebben geen standaardtaal. Standaardtaal is in het eerste geval onder andere Ik heb gisteren iets vreselijks meegemaakt, in het tweede geval onder meer Als ik het goed heb.

Toelichting

In België gebruikt men weleens het werkwoord voorhebben in de betekenis van 'iets beleven', 'iets meemaken'. Dat gebruik van voorhebben is geen standaardtaal. In de standaardtaal zijn werkwoorden als meemaken, beleven, ondervinden, overkomen gebruikelijk.

(1) Vorige week heb ik iets griezeligs voorgehad. (in België, geen standaardtaal)

(2) Er is hem voor de tweede keer binnen een week iets heel vervelends overkomen.

Ook de uitdrukking het goed/slecht/verkeerd voorhebben is geen standaardtaal. Standaardtaal zijn in dit geval het bij het rechte/juiste eind hebben, het bij het verkeerde eind hebben, het goed hebben of het mis hebben.

(3) Als ik het goed voorheb, bent u de voorzitter. Ik dacht dat die heer in het groen de voorzitter was, maar ik had het verkeerd voor. (in België, geen standaardtaal)

(4) Als ik het goed heb, bent u dus de nieuwe voorzitter van het stichtingsbestuur. Ik verkeerde in de veronderstelling dat mevrouw Van Calster dat was, maar ik bleek het bij het verkeerde eind te hebben.

Voorhebben is wel standaardtaal in de volgende vier betekenissen:

-    'voor het lijf hebben';

-    'tegenover zich hebben';

-    'als voordeel hebben';

-    'van plan zijn', 'bedoelen' (in de uitdrukking het (niet) goed met iemand voorhebben).

(5) Voor we beginnen te schilderen, moet iedereen zijn schort voorhebben.

(6) Het meisje wist niet dat ze de kroonprins voorhad.

(7) Hij heeft voor dat zijn vader ooit burgemeester is geweest.

(8) Wees niet bang, ik heb het goed met je voor.

Naslagwerken

 

voorhebben

goed hebben

meemaken

Grote Van Dale (2005)

5 (gew.) denken (…) (uitdr.) als ik het goed voorheb, als ik het wel heb, als ik me niet vergis

-

3 (…) ondervinden,  beleven

Van Dale Hedendaags Nederlands (2006)

3 (Belg., niet alg.) (iets onaangenaams of onverwachts) meemaken, beleven (…) (Belg., niet alg.) als ik het goed voorheb als ik me niet vergis, als ik het goed heb

[bij hebben] het goed* hebben5

1 ondervinden, getuige zijn van, syn. beleven, voorhebben

Verschueren (1996)

[in deze betekenis niet opgenomen]

-

2. bijwonen, beleven, deelnemen aan

Koenen (2006)

[in deze betekenis niet opgenomen]

[bij hebben] 25 (…)het goed, slecht, druk ~ in de omstandigheden verkeren die in de bepaling wordt genoemd

2 beleven

Kramers (2000)

5 ZN beleven, ondervinden, meemaken, overkomen (…) 6 ZN: het goed, slecht ~ het bij het rechte, verkeerde eind hebben,het goed of mis hebben

-

deelnemen aan; beleven

Correct Taalgebruik (2006), p. 299

Men kan het goed of slecht voorhebben met iemand, d.w.z. goede of slechte bedoelingen met iemand hebben. In de betekenis zich al of niet vergissen zeggen we: het goed hebben, het mis hebben.  (…) Ook in andere betekenissen is 'voorhebben' niet correct.

- Heb je ooit zoiets meegemaakt?

-

-

Woordenboek correct taalgebruik (2004), p. 309

[wordt afgekeurd] 1) het mis -, het mis hebben; als ik het goed voorheb, als ik het goed, wel heb, als ik me niet vergis; 2) meemaken, beleven; zoiets heb ik nog nooit voorgehad, zoiets is me nog nooit overkomen, heb ik nog nooit beleefd, meegemaakt

-

(oorspr. germ., thans alg. aanv. voor:) doorstaan, beleven, lijden, ondervinden, ervaren: veel meegemaakt hebben

Taalwijzer (1998), p. 362, 217, 147, 212

[wordt afgekeurd] 2) Niet correct is: het goed, verkeerd voorhebben in de betekenis van zich wel of niet vergissen. Wel: ik had het goed, verkeerd, *mis.

[bij mis, wordt afgekeurd] Let op de uitdrukking: het mis hebben (niet: het mis *voorhebben]

[bij hebben] Gangbaar zijn: het goed, mis hebben (niet: het goed voorhebben; wel: het goed met iem. *voorhebben = het beste voor iem. willen).

-

is algemeen gangbaar in de betekenis van beleven, ondervinden, doorstaan, al keuren Van Dale en Apeldoorn het af als germ.

Vlaams-Nederlands woordenboek (2003)

- iets voorhebben, iets meemaken, iets ondervinden (…)

- het goed/slecht voorhebben, het goed/mis hebben, het bij het juiste/verkeerde eind hebben

- als ik het goed voorheb, als ik het goed heb, als ik me niet vergis

-

-