Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Eindelijk - ten slotte

Vraag

Zijn eindelijk en ten slotte synoniemen?

Antwoord

Nee, eindelijk kan wel 'ten slotte' betekenen, maar de bijwoorden zijn niet zomaar door elkaar te vervangen.

Toelichting

De bijwoorden eindelijk en ten slotte kunnen deel uitmaken van een rangschikkende aaneenschakeling en hebben dan allebei de betekenis 'ten laatste', 'als slot', 'tot besluit'. Ze kunnen door elkaar vervangen worden.

(1) Ze discussieerden, maakten vervolgens ruzie en werden het eindelijk / ten slotte eens.

Eindelijk kan in die betekenis echter moeilijk in initiële positie staan. Ten slotte kan dat wel.

(2) Ten slotte maken we u erop attent dat wij niet verantwoordelijk zijn voor eventuele ongevallen.

Eindelijk kan ook voorkomen in de betekenis: 'na lange tijd'. In dat geval kan het niet door ten slotte vervangen worden. Meestal drukken dergelijke zinnen ongeduld uit.

(3) Daar is hij eindelijk.

Zie ook

Ten slotte / tenslotte, ten minste / tenminste, ten einde / teneinde

Naslagwerken

Grote Van Dale (2005); Van Dale Handwoordenboek (1996); Verschueren (1996); Koenen (1999); Kramers (1998); ANS (1997) p. 1475 of online via de E-ANS; Correct Taalgebruik (1997), p. 63; Woordenboek correct taalgebruik (1994), p. 84