Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Dubbelen / doubleren / overdoen / blijven zitten

Vraag

Is dubbelen in de betekenis 'blijven zitten' correct?

Antwoord

Nee, dubbelen komt in die betekenis weleens voor in België, maar het is geen standaardtaal. Standaardtaal in het hele taalgebied zijn blijven zitten en een jaar overdoen. Standaardtaal in Nederland is ook doubleren.

Toelichting

Als een leerling niet naar een hogere klas mag overgaan, wordt in de standaardtaal gezegd dat hij moet blijven zitten of een jaar moet overdoen.

(1) Haar moeder vreesde ervoor dat ze zou moeten blijven zitten.

(2) Mijn broertje heeft het tweede leerjaar moeten overdoen.

Standaardtaal in Nederland is in die betekenis ook doubleren.

(3) Een leerling mag geen twee keer dezelfde klas doubleren. [standaardtaal in Nederland]

In België wordt in die betekenis ook weleens dubbelen gebruikt. Dat woord is evenwel geen standaardtaal.

(4) Omdat ze niet genoeg Nederlands kende, heeft ze haar eerste jaar moeten dubbelen. (in België, geen standaardtaal)

Dubbelen is wel standaardtaal in de context van sport en spel. Bij een spelletje bridge kan een speler dubbelen, dat wil zeggen een doublet geven, een bod doen waardoor de winst of het verlies van het door de tegenspeler gedane bod extra punten oplevert. Ook in de tenniswereld is dubbelen bekend, maar dan in de betekenis van 'een dubbelspel spelen'. Tot slot wordt dubbelen ook gebruikt bij sporten waar met rondes gewerkt wordt, als de ene sporter de andere op een ronde achterstand zet.

(5) De Belgische tennissters Van Roost en Appelmans dubbelden af en toe.

(6) Na vijf ronden waren de meeste renners al gedubbeld.

Bijzonderheid

Ook de afleiding dubbelaar is geen standaardtaal. Zittenblijver is wel gebruikelijk in de standaardtaal.

Zie ook

In (het) dubbel / in tweevoud

Naslagwerken

dubbelen doubleren blijven zitten
Grote Van Dale (2005) 6 [vertaling van Fr. doubler], (Belg.N., onderw.) doubleren (9) 9 (m.betr.t. een klas) nog eens doorlopen [bij zittenblijven] doubleren
Van Dale Hedendaags Nederlands (2006) 1 [ook abs.] (Belg.) doubleren, blijven zitten, een jaar overdoen 1 [ook abs.] (een leerjaar) nogmaals doorlopen (…) syn. dubbelen, overzitten, zittenblijven [bij blijven] blijven2 zitten niet opstaan; doubleren
Verschueren (1996) 2. Z.N. blijven zitten, doubleren: een klas - 4. a. overdoen: een klas - b. Absol. een klas overdoen: hij moet - [bij zitten]1. (…) de jongen moet(in de klas) blijven -, mag niet naar een hogere klas overgaan, moet zijn klas overdoen
Koenen (2006) [in deze betekenis niet opgenomen] 3 (ond) een klas nog eens doorlopen [bij zitten] 5 (…) (ond) blijven ~ doubleren
Kramers (2000) 3 ZN blijven zitten, doubleren 2 een klas voor de tweede maal doorlopen, blijven zitten [bij zitten] blijven ~ niet naar een hogere klas bevorderd worden
Woordenboek correct taalgebruik (2004), p. 72 [wordt afgekeurd] blijven zitten, doubleren, zijn jaar overdoen - -
Taalwijzer (1998), p. 77, 109 [bij blijven zitten, wordt afgekeurd] niet: dubbelen; vgl. Fr. doubler is syn. met een *klas *overdoen, zittenblijven of *doubleren is: niet overgaan naar een hogere klas
Vlaams-Nederlands woordenboek (2003) blijven zitten, doubleren - -