Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Baan / weg

Vraag

Is baan in Je hoeft alleen de oude baan te volgen om in de dorpskern te komen correct?

Antwoord

Het is onduidelijk of we baan in die context tot de standaardtaal in België kunnen rekenen. Standaardtaal in het hele taalgebied is in elk geval weg.

Toelichting

Een baan is in de standaardtaal onder meer een plaats die voor bepaalde activiteiten wordt benut: glijbaan, kegelbaan, renbaan, tennisbaan, wielerbaan, startbaan. In de verkeersterminologie is de rijbaan het gedeelte van de weg waarop gereden wordt.

(1) Ze staan iedere ochtend twee uur op de baan. ('tennisbaan')

(2) Het Kuipke in Gent is een bekende Belgische wielerbaan.

(3) De politie waarschuwt de automobilisten voor loslopende honden op de rijbaan.

Baan is ook standaardtaal in het hele taalgebied voor 'de weg die een voortbewegend lichaam aflegt'.

(4) Honderden satellieten draaien in een baan rond de aarde.

Weg wordt in de standaardtaal in het hele taalgebied gebruikt voor de al dan niet verharde strook grond die voor het verkeer bestemd is. Zo kan men een asfaltweg, een betonweg, een aardeweg en een veldweg onderscheiden.

(5) Omdat ons Dirkje achter in de auto zo de aandacht trok met zijn gekrijs, raakte ik de controle over het stuur kwijt, zodat onze auto bijna van de weg af reed.

In België wordt in deze betekenis vaak baan gebruikt, ook door veel standaardtaalsprekers. Toch is er een niet te verwaarlozen groep taalgebruikers die het woord dan afkeurt. Het is daarom vooralsnog niet duidelijk of we baan in de betekenis 'verharde strook grond die voor het verkeer bestemd is' tot de standaardtaal in België kunnen rekenen.

(6) Op weekdagen is het altijd druk op de baan. (in België, status onduidelijk)

Bijzonderheid

Het woord aardebaan is wel standaardtaal in de betekenis 'klaargemaakte strook grond waarop de wegbedekking wordt aangebracht'.

Zie ook

Bedding / baan
Rijbaan / rijstrook
Vierbaansweg

Naslagwerken

baan weg
Grote Van Dale (2005) 2 aangelegde weg 1 (…) smalle strook grond in een landschap, gebruikt en geschikt gemaakt voor het verkeer, de verbinding van de ene plaats tot de andere
Van Dale Hedendaags Nederlands (2006) 2 aangelegde weg waarlangs iem. of iets zich kan voortbewegen 1 smalle strook grond, gebruikt en geschikt gemaakt voor het verkeer
Verschueren (1996) A. Eig. 1. Veroud. aangelegde weg, nog in samenstellingen als spoorbaan, eigennamen (…) en Gez. (…) 2. helft van een autoweg, met meestal nog verscheidene rijstroken, voor het verkeer in één richting A. Eig. (gebaand) gedeelte grond om te belopen of te berijden
Koenen (2006) 1 laag zand enz. als fundament voor een weg; 2 aangelegde weg (…) 3 rijbaan of rijstrook

1 voor verkeer geschikt gemaakte strook grond
Kramers (2000) 1 algemeen weg, strook, pad, traject (…) 6 ZN al dan niet verharde strook grond, bestemd voor het verkeer; aangelegde weg 1 pad, straat
Correct Taalgebruik (2006), p. 26 Weg is de algemene benaming voor de al dan niet verharde strook grond die voor het verkeer bestemd is (…). Een baan daarentegen is een ruimte die voor bepaalde activiteiten wordt benut (glijbaan, tennisbaan, wielerbaan, spoorbaan, trambaan) (…). In de verkeersterminologie is de rijbaan het gedeelte van de weg waarop gereden wordt. Een autosnelweg heeft gescheiden rijbanen en ongelijkvloerse kruisingen. De rijbaan is verdeeld in rijstroken. Tussen de rijbanen van een autosnelweg ligt de middenberm. -
Woordenboek correct taalgebruik (2004), p. 22 [wordt afgekeurd] weg, aardeweg, zandweg
Taalwijzer (1998), p. 51, 375 1) Niet te verwarren met *weg; een baan is een min of meer afgebakend terrein dat inz. bestemd is voor sport en spel. 1) Niet te verwarren met * baan; weg is de algemene benaming voor de al dan niet verharde strook grond die voor het verkeer bestemd is.
Stijlboek VRT (2003), p. 33 De algemene term is weg: wegtransport, wegvervoer, de weg op moeten, op weg moeten. Een baan is de ruimte voor bepaalde activiteiten: tennisbaan, wielerbaan, rijbaan (gedeelte van de weg waarop gereden wordt).

Wielerwedstrijden op de gewone weg zijn wegwedstrijden. Wielerwedstrijden op een (overdekte) wielerbaan zijn baanwedstrijden.

-
Vlaams-Nederlands woordenboek (2003) straat, weg, pad -