Officiële spelling Nederlandse Taalunie

Verbogen / onverbogen bijvoeglijk naamwoord met betekenisverschil (algemeen)

Vooral in de geschreven taal kan een betekenisverschil verbonden zijn aan het gebruik van de onverbogen of de verbogen vorm van het bijvoeglijk naamwoord: bij een onverbogen bijvoeglijk naamwoord gaat het dan vaak veeleer om een overdrachtelijke of figuurlijke betekenis, bij een verbogen bijvoeglijk naamwoord om de letterlijke betekenis. Vergelijk bijvoorbeeld: een jong componist ('beginnend') vs. een jonge componist ('niet oud'), een groot strateeg ('met grote kwaliteiten') vs. een grote strateeg ('groot van gestalte').

Verbogen / onverbogen bijvoeglijk naamwoord zonder betekenisverschil (algemeen)

Bij oud wordt het betekenisverschil ook in de spelling tot uitdrukking gebracht door het gebruik van het koppelteken bij de betekenis 'gewezen, ex'. Vergelijk bijvoorbeeld: de oud-burgemeester ('gewezen, voormalig') vs. de oude burgemeester ('niet jong').

Ook kan een onverbogen bijvoeglijk naamwoord een bijwoordelijk karakter hebben in die zin dat het de wijze uitdrukt waarop een bepaalde activiteit plaatsvindt. Vergelijk bijvoorbeeld: een knap pianist ('die knap piano speelt') vs. een knappe pianist ('knap van uiterlijk'), een slecht docent ('die slecht doceert') vs. een slechte docent ('zedelijk slecht').

Wel is het zo, dat de verbogen vorm dubbelzinnig blijft; een leerling kan met een slechte docent zeker ook iemand aanduiden die slecht lesgeeft, maar op wiens gedrag overigens niets aan te merken valt.

Naslagwerken

ANS (1997), p. 408-412 of online via de E-ANS; Taalboek Nederlands (1997), p. 120; Handboek Verzorgd Nederlands (1996) , p. 70